Zatürree, akciğerlerdeki alveollerin (hava keselerinin) iltihabıdır. Tıp dilindeki adı pnömonidir.Birçok mikrop zatürreeye neden olabilir, ama en çok pnömokok, stafilokok ve hemofilus isimli mikropların neden olduğu zatürreelere rastlıyoruz. Tüberküloz mikrobunun akciğerlerde yaptığı hastalık da bir çeşit zatürreedir.

Zatürree, sigara içenlerde, viral bir solunum yolları hastalığı geçirenlerde (nezle, grip, kızamık..), kalp ve şeker hastalarında, alkoliklerde ve bağışıklık sistemi normal olmayan kişilerde (kanser, AİDS) daha çok görülür. Sigara içen anne ve babaların çocuklarında diğer solunum yolları hastalıkları gibi zatürree de daha çok görülür.

ZATURRENİN BELİRTİLERİ NELERDİR?
Zatürree genellikle birdenbire ateş, titreme ve üşüme ile başlar. Başlangıçta kuru olan öksürük gittikçe balgamlı olmaya başlar. Rengi sarı-yeşil arasıdır. Pnömokok mikroplarının zatürreesinde balgam pas rengindedir. Bazen kanlı balgama da rastlanabilir. Nefes alırken batar tarzda göğüs ağrısı olması, iltihabın akciğer zarına kadar ilerlemiş olduğunun göstergesidir. Hasta ağrıyı artırdığı için derin nefes almak istemez. Bazen akciğerdeki iltihapla birlikte akciğer zarları arasında sıvı da toplanabilir. Zatürree akciğerlerin geniş bir bölümünü tutmuşsa ya da her iki akciğerde yaygın olarak bulunuyorsa, nefes darlığına da yol açar. Tırnaklarda ve dudaklarda morarmaya rastlanabilir.
40 yaşın üzerindeki sigara tiryakisi kişilerin zatürreeleri çok dikkatli izlenmeli, zatürree tamamen iyileşse bile bronkoskopi yapılarak bronş sisteminde bir anormallik olup olmadığı araştırılmalıdır. Aynı şekilde, iyileşmeleri uzun süren zatürreelerde ve akciğerin aynı bölümlerinde tekrarlayan zatürreelerinde de bronkoskopi yapılmalıdır.
Küçük çocukların iyileşmesi uzun süren zatürreelerinde doğuştan bronşektazi gibi hastalıklar ya da çocuğun yabancı bir cisim yutup yutmadığı incelenmelidir.

ZATÜRRE NASIL TEŞHİS EDİLİR?
Öksürük, balgam, ateş yakınmaları olan her hastada zatürree akla gelmelidir. Bu hastaların muayenelerinde zatürree olan akciğerde özel sesler duyulur. Bu durumda mutlaka bir akciğer filim çekilmelidir.Her zatürreeli hastada, hangi mikrobun zatürreenin etkeni olduğu anlaşılmaya çalışılmalıdır. Bunun bilinmesinin antibiyotik seçimi bakımından büyük önemi vardır. Balgamın Gram Boyası ile yapılacak incelemesi çok değerli ipuçları verir.

Ateşi 39'un üzerine çıkan hastalarda, kana mikrop karışmış olma olasılığı fazla olduğundan, kanda mikrop aranması gerekir (Hemokültür). Zatürreede, kandaki iltihap hücrelerinde, yani lökositlerde ve sedimentasyon hızında artış görülür. Zatürree iyileşince, bunlarda normale dönerler. Bazı tip zatürreelerin tanısı için, bronkoskopi yapılması ve buralardan alınacak salgıların incelenmesi, hatta parça alınması (biyopsi) dahi gerekebilir. Zatürreenin iyileştiği, hastanın durumunun düzelmesi, şikayetlerinin geçmesi muayene ve akciğer filmindeki bulguların normalleşmesiyle anlaşılır.

ZATÜRRE NASIL TEDAVİ VE TAKİP EDİLMELİDİR?
Zatürree ciddiyetle takip ve tedavi edilmesi gereken bir hastalıktır. Kesin yatak istirahatı yapılmalıdır. Zatürreesi geniş kısımları tutan, genel durumu bozuk olan, nefes darlığı ve morarmaları bulunan hastalar mutlaka hastanede tedavi edilmelidir. Kullanılacak olan antibiyotik mikrobun cinsine göre değişir. Örneğin, pnömokok mikroplarının yaptığı zatürreede penisilin, mikoplasma mikroplarının yaptığı zatürreede ise eritromisin verilmesi gerekir.

Antibiyotik seçiminde, bunların etkinlikleri kadar neden olabilecekleri yan etkiler ve fiyatları da dikkate alınmalıdır. 50 liralık ilaçla düzelecek bir zatürree için 500 liralık ilaç yazılmasına sık rastlıyoruz. Son derece yanlış olan bu davranış ülkemiz ekonomisi için de büyük kayıplara neden olmaktadır. Zatürreede antibiyotik tedavisi en az 7 gün sürmelidir. Özel bazı durumlarda bu sürenin uzatılması gerekebilir. Hastalığın antibiyotiğe cevap verdiğinin en iyi işareti ateşin 2 gün içinde düşmesidir. Ateşin düşmemesi ya da düşen ateşin tekrar çıkması ya verilen antibiyotiğin tam etkili olmadığını ya da komplikasyon dediğimiz zatürreeye ek başka bir olayın geliştiğini gösterir.
Bazı mikropların birçok antibiyotiğe karşı dirençli olduklarına sık rastlıyoruz. Bu durumun nedeni bilinçsiz ve gelişi-güzel antibiyotik kullanımıdır. Dirençli mikroplara karşı antibiyotik seçimi antibiogram sonuçlarına göre yapılmalıdır.

Zatürree, iyi tedavi edildiği takdirde tamamen düzelen ve yerinde hiç bir iz bırakmayan bir hastalıktır. Gereği gibi tedavi edilmeyen zatürreeler ise, bronşektazi, akciğer absesi, ampiyem gibi çok daha ciddi başka hastalıklara ve hatta hastanın ölümüne dahi neden olabilirler.