Ooforektomi ya tek yanlı ya da iki yanlı olarak yumurtalıkların çıkarılması ameliyatıdır. Tek yanlı ooforektomi, çok az durumlarda yapılır; Prekanserli yumurtalık kistleri, kıvrılmış yumurtalık kistleri, yumurtalık gebelikleri (dış gebelik), abseleri ve yumurtalıklar üzerinde olan ağır endometriyoz gibi hastalıklara bağlı hasarlar gibi vakalarda. İki yanlı ooforektomi, yukarıdaki hastalıklardan herhangi biri her iki yumurtalığı birden tuttuğu takdirde yapılır.

İki yanlı ooforektomilerin büyük çoğunluğu, karın yoluyla yapılan total histerektomilerle birlikte uygulanır ve bu ameliyat için başlıca gerekçe de, yumurtalıkların kanseridir.

SAĞLIKLI YUMURTALIKLAR ÇIKARILMALI MIDIR?

Oooforektomilerin büyük bölümü histerektominin bir parçası olarak ve koruyucu amaçla yapılır. Rahmin yanı sıra yumurtalıkların da çıkarılmasındaki düşünce, bunların, muhtemel kanser kaynağı olarak bertaraf edilmeleridir. Bazı doktorlara göre, rahimin çıkarılmasıyla, yumurtalıkların başlıca görevi olan, döllenme ve gebelik için yumurta yapma işi ortadan kalkar, bu nedenle de bunların çıkarılmaları gerekir. Bu doktorlar, kırk yaşında bir kadının ameliyatla menopoza sokulmasının bütün vücutta yaratacağı büyük şoku, farketmez görünüyorlar. Bazı kadınlarda sağlıklı yumurtalıkların işlevi, ellili yaşlara kadar devam eder ve kadının kendi yumurtalıklarının meydana getirdiği doğal hormonların ince dengesinin yerini, dışarıdan uygulanan hormonlar asla tam olarak dolduramaz.

Son günlerde, suni olarak Östrojen takviyesiyle kanser arasındaki bağlantı üzerinde tartışmalar açılmıştır. Bu nedenle de sırf kansere hedef olabilirler diye sağlıklı yumurtalıkları çıkartıp sonra da kadını başka tür kanserlere karşı daha çok maruz bırakabilecek suni hormonlar uygulamak, akıllıca görünmüyor.

Ellinin altındaki kadınlarda histerektomi sırasında yapılan iki yanlı ooforektomi, yumurtalık kanserine karşı önleyici bir yöntem olarak, bir kısım doktorlarca savunuluyor. Bununla birlikte, son bir inceleme göstermiştir ki, bir tek yumurtalık kanserini önlemek için 7500 kadar normal, sağlıklı yumurtalığın çıkarılması gerekmektedir. Başka bir deyişle, yumurtalık kanserlerinden olan yıllık 10.000 ölümden sadece 2.7 tanesi, elli yaş altındaki kadınların histerektomilerinde koruyucu ooforektomi yapılmasıyla önlenebilir. Menopozdan önceki kadınlarda normal, sağlıklı yumurtalıkların iki yanlı olarak çıkarılması tavsiye edilemez. Menopozdan sonra yumurtalıklar artık çalışmaz olunca, histerektomi sırasında koruyucu ooforektomi salık verilebilir.