Bütün kısırlıkların yüzde yirmi beşinin nedeni, daha önce belirtildiği gibi, erkekle ilgilidir. Geçmişte gebeliğin dışında bir seçenek olarak evlat edinme vardı. Fakat modern doğum kontrol teknikleri ve kürtajın yasallaşması sonucu olarak istenmeyen gebeliklerin azalmasıyla, evlat edinecek çocuk bulmak gittikçe zorlaşmaktadır. Kısırlık sorunuyla karşı karşıya bulunan günümüzün çiftleri, bu işi genellikle yapay tohumlamayla çözümlemektedirler.

Yapay (suni) sözcüğü burada yerinde kullanılmamıştır. Gerçekte bunun yapay bir yanı yoktur. Tedavi biçiminde tohumlama demek belki daha doğru olurdu. Bu işlem kadının yumurtlama günleriyle zamanlanır. Kadının yirmi sekiz günlük düzenli bir adet dönemi varsa, tohumlama, ayhalinin onuncu ve on dördüncü günleri arasında üç defaya kadar yapılır. Önce doktor, içinden spermin geçip geçmeyeceğini anlamak için serviks mukusunda eğreltiotu örneği bulunup bulunmadığına bakar. Daha sonra, (kocanın ya da bir vericinin olsun) sperm muayene edilir. Meni doktora getirilirken, küçük bir şişede taşınmalıdır. Şişe sıcak, vücut ısısının hafifçe altında tutulmalıdır, yoksa sperm hücreleri ölebilir. Bunlar doktor tarafından rahime ve tüplere daha çabuk gidebilecekleri umuduyla, doğrudan doğruya servikse enjekte edilirler. Doğrudan doğruya rahim içine yapılan tohumlama son derece ağrık olup, fazladan bir başarı da sağlamaz. Spermin dışarıya çıkmasını önlemek için vajinaya bir sünger konulur ve kadın kalçaları hafifçe yakanda olarak on beş, yirmi dakika bekletilir.

Bazen bir serviks kabı kullanılabilir. Bu alet serviks üzerine uyar ve bunun vajinadan dışarıya uzanan bir borusu vardır. Sperm borunun içinden servikse enjekte edilir. Rahim kasılmaları kabı serviks üzerinde tutmaya yetecek kadar emme yaratır, küçük bir supap da spermin geri kaçmasını önler. Sonra boru katlanıp vajinanın içinde bırakılır. Burada da kadının kalçaları yüksek tutulur ve masada on beş, yirmi dakika yatırılır. Yirmi dört saat sonra kadın sadece çekerek bu serviks kabını dışarıya çıkarabilir. Çıkarıldıktan sonra, kabın içinde mukus ve belki de az miktarda kan bulunabilir ki, bu normaldir.

Yapay tohumlamanın güçlüğü, işlemin kendisinde olmaktan çok, bu konuda karara varmaktadır. Erkeklerin çoğu bunu, özellikle bir vericinin menisi kullanılmışsa, kendilerine karşı bir hakaret gibi görürler. Bazen erkeğin spermi sayıca noksan fakat tümüyle yararsız değilse, doktor onun spermini vericininkiyle karıştırabilir. Bu bir alerjik reaksiyon yaratabilirse de, döllenmeyi başaran spermin kocanınki olması olasılığı, büyük ruhsal yararlar sağlayabilir.
Birçok çift bu konuda okudukları korkulu öykülerden etkilenerek vericinin kim olduğu konusunda kaygılanırlar. Sperm vericiler dikkatle incelenirler ve baba adayına elden geldiğince denkleştirilirler. Saçının, gözünün rengi," ırkı, dini vb. tüm bu etkenler göz önüne alınır. Sperm vericilerinin çoğu tıp öğrencileridir ve genellikle aydın bir gruptur.
Yapay tohumlamanın açık bir üstünlüğü, evlat edinmedekinin tersine, kadının çocuğu karnında taşıması ve çiftin onun doğumuyla ilgilenmesidir. Başlangıçtaki kısırlıktan dolayı birbirini suçlamamak konusunda, anne ve baba arasında karşılıklı bir anlayış zorunludur; bu kusur erkekte olduğu gibi, aynı kolaylıkla kadında da olabilirdi. Yapay tohumlamayla olan çocuğun, yine de kendi çocukları, kendi aşklarının çocuğu olduğunu her iki tarafa benimsetmek için bazen doktorun yardımı gerekir.
Erkek kısır değil de, bazı kalıtsal hastalıkları (bazı merkez sinir sistemi hastalıkları gibi) taşımaktaysa ya da karısıyla arasında kanda Rh faktörü uyuşmazlığı nedeniyle düşükler ya da (ölü doğum oluyorsa, bir vericinin spermiyle yapay tohumlama .düşünülmelidir. Böylece normal bir doğum olasılığı büyük ölçüde artar..
Yapay tohumlama bir uzman tarafından doğru bir biçimce yerine getirilirse, yüzde yüz olmamakla birlikte, büyük bir olasılıkla gebelik birkaç ay içinde ortaya çıkar. Bazen yıllarca sürebilir. Başarı oranı yüzde 7 kadardır.

Kocasının spermiyle yapay tohumlama uğraşmaya değer mi?
Çok kişi yapay tohumlama için gereken zaman ve çabaya değmediğini düşünür. Birçok çift aynı işi evde, daha gayretli bir biçimde, kadının kalçalarını alta bir yastık koyarak kaldırmak gibi bütün koşulları yerine getirerek ve en çok doğurgan olduğu günleri kollayarak yapmanın mümkün olup olamayacağını sorarlar. Bu ev yönteminin, özellikle erkek orgazmdan hemen sonra çekilince, az çok yararlı olduğu doğrudur. Buna karşın, evde altı ay çaba harcadıktan sonra gebelik hâlâ olamamışsa, yapay tohumlama için doktora başvurmak yerinde olur.

Dondurulmuş meni
Dondurulmuş meniyle yapay tohumlama ilerleme göstermiştir. Bugün de dondurulmuş, depo edilmiş meniyle birçok bebek dünyaya getirilmiştir. Bunların sadece yüzde birinde anormallik bulunmuştur (genel nüfustaki yüzde altıya göre). Dondurulmuş spermle başarı ancak yüzde ellidir. Bununla birlikte verici spermiyle tohumlamada çok pratik bir yöntemdir. Çünkü sperm bankalarında, akla gelebilecek hemen her erkek karakterini karşılayabilecek geniş bir verici koleksiyonu bulunur. Dondurulmuş sperm doktor muayenehanesinde günlerce kolaylıkla bekletilebilir, böylece tohumlama hafta sonlarında ve akşamları da yapılabilir. Bu, çalışan bir kadının işlerini aksatmaması bakımından pratik bir yöntemdir.
Dondurulmuş spermle yapay tohumlama işlemi, taze spermle olandan biraz farklıdır. Şöyle ki: Dondurulmuş sperm vajina içinde erimeye bırakılır. Sperm hücrelerindeki hareketlilik bazı vakalarda yüzde elliden çok azalır, o yüzden başarı sağlanıncaya kadar tohumlama her ay yinelenir. Bu yöntemde kadının gebe kalması için gereken ortalama süre sekiz ay kadardır.

Bir erkek kısırlaştırmadan önce menisini sperm bankasına vermeli mi?
Bu konudaki tartışmalar gittikçe artmaktadır. Bugüne dek pek az kişi bu olanağı değerlendirmiştir. Bu görüş bazılarına (özellikle de ileride yemden üretken olabilmeyi göz önünde tutan kimselere) ilginç görünmekle birlikte, bu konu daha nispeten yenidir ve dondurulmuş spermin kaç yıl bozulmadan durabileceğini henüz uzmanlar da tam olarak bilmemektedirler. Dondurulmuş spermin hareketliliğini yitirdiği ve bu yitirilişin de aradan geçen zamana göre arttığı bilinmektedir. Daha önce belirtildiği üzere, dondurulmuş spermle gebe kalma olasılığı ancak yüzde 50 kadardır. Ayrıca günün birinde sperm bankasındaki spermlerin hepsinin bozulmayacağının garantisi de yoktur. Bir erkek gönüllü kısırlaştırılmaya karar verirken, bütün bunları göz önünde bulundurmalıdır. Bu durumda erkek çocuk sahibi olma isteği tümüyle sona erinceye kadar vasektomiyi bekletirse, akıllıca davranmış olur.

Verici bir rahimle yapay döllenme
Yapay tohumlama denilince, genellikle kocanın kısır ve kadının üretken olduğu kabul edilir. Bazen bunun tersi de söz konusudur. Yani erkek üretken, kansıysa kısırdır ve adamın sperminin yapay tohumlama yoluyla başka bir kadına verilmesi yoluyla, evli çiftin çocuk sahibi olmaları düşünülür. Bu, daha zor bir konudur ve aile içinde çatışmalara yol açabilir. Son zamanlarda gösterilen -Bebek Yapıcı adındaki bir filimde bu konu işlenmekte ve adam ikinci kadını doğrudan doğruya gebe bırakmaktadır. Böyle bir durum, kuşkusuz kısırlık sorununa çözüm olamaz. Bununla birlikte son zamanlarda bildirilen bir vakada, kendisi üretken, karısı kısır olan bir erkek, gazeteye ilan vererek yapay tohumlamayla rahminde kendileri için bir bebek büyütecek bir kadın aramış ve bu işe 160'tan çok kadın istekli çıkmıştır. Bu verici rahim için adam bir hayli para vaat etmişse de, kadınların birçoğu doktor ve hastane harcamalarından başka para istememişlerdir. Erkek spermini bir doktora vermiş, o da kadında yapay tohumlama uyguladıktan sonra doğan çocuğu adama teslim etmiştir. Erkek gazeteye verdiği ilanda karısının özelliklerini de bildirerek, vericinin buna uygun olmasını istemiştir. Doğum yapan vericiyle adam asla karşılaşmamışlardır. Bu tür vakalar halen son derece enderdir.