Bazı kadınlar açısından içeride yapılacak muayene korkutucu olmaktadır. Ehil bir jinekolog bunları giderebilir. Korkuların büyük bir bölümü spekulumla ilgilidir. Vajina spekulumlarına halk arasında «mandal» da denir. Bir kol ve iki uçtan oluşmuş üçgen biçiminde bir alettir. Kola basılınca her iki yüz istendiği ölçüde açılıp kapanır, Çok küçük yüzleri olan «bakire» tipinden, çok çocuk doğurmuş kadınlarda kullanılan en büyük tiplerine kadar boy boydur. Doktor önce hastasının vajinasına hangisinin uyduğunu anlamak için bir deneme yapmalıdır.

Bunun vajinaya sokulmasından doğan korkuları azaltmak için doktorunuz bunu size açıklar da canınızı yakmayacağım sadece içeriyi daha iyi görmek için vajinayı açacağını anlatırsa, iyi olur.Burada en çok tedirgin edici bir nokta, spekulumun buz gibi soğuk oluşudur. Dikkatli bir jinekolog buna karşı önlem alır, aleti ısıtır. Spekulumdan doğacak acıda korkunun rolü büyüktür. Kendini gevşek bırakmak bu konuda önemlidir. Bu gerginlik ve korku doktora olan güvensizlikten doğuyorsa, doktor değiştirilmelidir. Böyle olmayıp da, genel bir korkudan ileri geliyorsa, karşılıklı açık bir konuşma ve diyalogla sorun çözümlenebilir.

Burada doktorun kaba hareketlerinin de rolü olabilir. Erkek bir tıp öğrencisinin jinekolojik masada yattığı ve yabancı bir kadın doktorun içeriye girip onun testislerini sıktığını, sonra tek kelime söylemeden çıkıp gittiğini gözünüzün önüne getirin. O .zaman jinekolojik muayenedeki kadına karşı daha hassas davranmak gerekliliği kolayca anlaşılabilir.
Spekulum sokulduğunda doğan acı, yanlış ölçüde spekulum kullanılmasından da olabilir. Bakirelerde, ender temasta bulunanlarda küçük ölçüde spekulum denenir. Normal temaslar halinde, vasat ölçüde olanlara bakılır. Bu ilk denemeler gereksiz acıları önleme bakımından yararlıdır. Bazı hastalar daha hanımefendice görünmek için ölçülerini daha küçük olarak bildirirler. Doğru spekulum ölçünüz belli olduktan sonra bunu doktorunuza sorup öğrenirseniz, ileride doktor değiştirdiğiniz takdirde, yeniden gereksiz ölçü kontrollerini önlemiş olursunuz.

Doğru spekulum kullandığı halde, doktorunuz bu işi kabaca yapıyor ve uyarınıza karşı alınganlık gösteriyorsa, bu işi daha nazikçe yapacak birini aramalısınız. Bununla birlikte bu işe girişmeden önce, pürüzün kendi heyecanınızdan ileri gelmediğinden emin olmalısınız. Jinekolog önce vajinanın alt kısmına parmağını koyup spekulumu onun üzerinden yavaşça kaydırarak ve yanlamasına olarak vajinaya sokar. Böylece vajina duvarı sıyrılmamış olur. Yavaş yavaş vajinaya iyice girdikten sonra, spekulum doğru pozisyona getirilir ve yine yavaş yavaş açılır. Bu açılma, vajinanın örtü tabakasını ve serviksi görebilecek dereceyi aşmadığı takdirde, gereksiz acılara yol açılmamış olur.