Son on yıl içinde serviks kanserinden ölümler yılda yaklaşık olarak on sekiz binden dokuz bine inmiştir. Uzmanlar bu düşüşü iki nedene bağlamaktadırlar: Kadınlar arasında gittikçe artan uyanıklık ve Pap testi. Bu test kanseri erkenden ortaya çıkarmaktadır. Bu, ölüm oranı düşüş gösteren tek kanser türüdür.
Değişik etnik gruplarda görülen serviks kanseri oranlan arasında büyük farklar vardır.

Örneğin, 100.000 kadında hastalanma oranı Yahudilerde 3,6'yken, Porto Rikolularda 98, kara derililerde 48, beyazlardaysa 14'tür. Bu farkın nereden doğduğu bilinmemektedir. Bazı uzmanlara göre, bunun nedeni kültüreldir: bazı topluluklarda daha erken yaşlarda doğum yapılmakta, bu yüzden de serviks kanseri olasılığı artmaktadır. Başkalarıysa, sorunun, bağışıklık sistemindeki kalıtsal bir güçsüzlükten doğduğu karaşındadırlar. Serviks kanserinin görüldüğü ortalama yaşlar kırkla elli arasıdır. Bununla birlikte bu tip kanser otuz beş yaşının altındaki kadınlarda da görülmez değildir.

Serviks kanserinin nedenleri üzerinde çok şey bilinmiyorsa da, bunu cinsel ilişkiye bağlayan birçok belirti vardır. Serviks kanseri hayat kadınlarında çok yüksek bir oranda görülmesine karşılık, rahibelerde son derece az rastlanmaktadır. Serviks kanserinin cinsel ilişkiye, doğum yapmaya erken yaşlarda başlayan, çok erkekle cinsel ilişkide bulunan kadınlarda daha sık meydana geldiği gösterilmiştir. Penisten iltihabi bir salgının çıkıp bu işde rol oynaması olasıdır. İlişki ne kadar uzarsa, bu tahriş edici etkenin serviks üzerinde o ölçüde daha çok etki yapması düşünülebilir-. Güneşin yaptığı tahrişin deri kanseri, sigara tahrişinin akciğer kanseri yaptığı gibi, tam olarak belirlenememiş bu penisle ilgili etkenin yaptığı tahrişin de serviks kanserine yol açması olasıdır. Eskiden bu tahriş edici maddenin, sünnet derisi altında toplanan ve smegma denilen beyaz, peynirimsi salgı olduğu düşünülüyordu. Bu smegmanın birikmesini sünnet önler. Yahudi erkekleri sünnet oldukları için bu yorum, Yahudi kadınları arasındaki serviks kanseri oranının düşüklüğünü açıklar gibi görünüyordu. Günümüzde Birleşik Devletler'deki erkeklerin büyük bir bölümü sünnet oldukları halde, serviks kanserinde olması gereken azalma gerçekleşmemiştir. Sünnet edilmiş ve edilmemiş erkeklerin eşlerindeki serviks kanserlerinin oranlarını inceleyen çalışmalar yapılmış ve yaş, cinsel ilişkilere başlayış, doğumlar, ilişkide bulunduğu erkeklerin sayısı bakımından yapılan karşılaştırmalarda bir fark bulunmamıştır. Erkeğin sünnet olması, eşini serviks kanserinden koruyamamaktadır. Geriye doğru gözden geçirildiğinde, Yahudi kadınlarında serviks kanserinin düşüklüğünün, evlilikten önceki ilişkilerin ender oluşuna, geç evlenmeye, tek bir eşe sahip olmaya bağlı bulunduğu düşünülmüştür.

Bu tahriş edici madde, doğrudan doğruya spermin kendisine ya da herpes simplex Tip 2 gibi zührevi hastalıklara bağlı olabilir. Gebelik sırasında serviks damarlarında artma olur ki, bu da çok defa serviks iltihabı yapar ve her gebelikte tekrarlayabilir. Kronik serviksit serviks kanserine yol açabilir, bu da çok çocuklu kadınlarda serviks kanserinin sık görülüşünün nedeni olabilir.
Bir kadının aktif bir cinsel yaşamı olursa ya da erken yaşta seks yapmaya başlamışsa, yaşam biçimini değiştirmesi gerekmez, fakat yılda en az bir kez ve düzenli olarak pap testi yaptırmalıdır.

Teşhis ve Tedavi

Serviks kanseri erken dönemdeyken bir belirti vermez ve ancak Pap testiyle ortaya çıkabilir.
Bu test çok basittir ve en az üç örnek almak gerekir, ilk örnek vajinaın dibinden alınır. Bunda yumurtalık kanallarından, rahimden, serviksten ve vajinadan atılan hücreler vardır. En önemli, örnek budur, çünkü rahim içindeki, bazen de yumurtalıklardaki kanser hücreleri burada teşhis edilebilir.
İkinci örnek, serviksin içinden alınır. Burası, rahim içindeki ve serviks dışındaki örtü tabakalarının buluştuğu yerdir. Doktor elindeki çubuğu servikse sokar ve birkaç kez kendi çevresinde çevirip o bölgeden hücreler alır.

Üçüncü örnek, özel bir çubukla serviksin çevresinden, birkaç defa çevirerek alınır.
Örnekler alındıktan sonra, her biri birer ince cam üzerine yayılır, laboratuara gidinceye kadar bozulmasınlar diye hücreleri tespit etmek için üzerlerine ilaç püskürtülür. Laboratuara gidince, hücreler özel bir Papanicolaou boyasıyla boyanırlar. Sonra mikroskop altında, hücrelerin normal mi, yoksa anormal mi olduklarına bakılır. Hücreler anormalseler, bunun tam bir tarifi yapılır.

Serviks kanseri genellikle iltihabi bir reaksiyon olarak başlar ve yıllar sonra serviksteki hücrelerde hafif bir değişiklik yapar. Displazi denilen bu anormallik ya kendiliğinden geçer ya da gelişip kansere dönüşür. Kanserin ortaya çıkması genellikle yıllar ister ve yetkili bir laboratuvarda değerlendirilen bir Pap testi, displaziyi kansere çevrilmeden ortaya çıkarabilir. Bu kanser öncesi aşamada çok erkenden ele geçirmenin arkasından kolposkopi ya da biyopsiyle teşhis doğrulanmalıdır ki, böylece daha kanser bile ortaya çıkmadan gerekli tedavi yapılabilsin. Serviks kanseri, kanser öncesi aşamasında ya da daha sıçramaya vakit bulamamış kanser durumunda ele geçirilirse, usta bir uzman kanseri ameliyatla ve hemen hemen yüzde yüz şifa elde edebilecek biçimde çıkarabilir.

1975'te ABD'de kırk altı bin yeni serviks kanseri vakası teşhis edilmişti. Bunların dokuz bininin bu hastalıktan öldüğü bildirildi. Birçok araştırıcı bu tip kanserlerin teşhis ve tedavisinde modern tekniklerin etkili olması nedeniyle, serviks kanserinden hiç kimsenin ölmemesi gerektiğini kabul etmektedir. Serviks kanserinden ölümler hemen her zaman teşhislerin çok geç konulmasının sonucudur. Tek garantiniz, bu alandaki en son araştırmaları izleyen bir uzman bulup, kendisine düzenli olarak muayene olmanızdır. Bir kadın, cinsel yaşama girer girmez, yılda en az bir defa Pap testi yaptırmaya başlamalıdır. Yüksek risk grubundaki kadınlarsa, altı ayda bir Pap testi yaptırmalıdır.

Serviks kanseri, erken, sıçramamış aşamada ele geçirilirse, koni biçiminde bir biyopsiyle çıkarılabilir. Eğer hasta istediği kadar çocuğa sahip olmuş ve daha fazlasını istememekteyse, bu durumda bazı doktorlar kanserin yayılmaması için bu koni biçimindeki ve geniş biyopsinin yerine, rahimin çıkarılmasını daha doğru bulmaktadırlar.
Kanser daha çok yayılmışsa, yaygın bir histerektomi yapılıp bunun yanı sıra ışın ya da kobalt tedavileri de eklenebilir. Kobalt tedavisi bir uzman tarafından yapılmalıdır. Gerektiği biçimde uygulanmazsa, kobalt, kalın bağırsaklarda, vajinada, mesanede yaygın doku harabiyeti yapabilir.