Şeker Hastalığında Diyet
Şeker hastalarının büyük kısmı rejimle tedavi edilebilir; ama bu rejim ilk bakışta basit görünüyorsa da öyle değildir. Şeker hastalığı şekerlerin bedende kötü kullanılmasına, glüsitlerin kullanılma katsayısının düşmesine (RATHERY) bağlıdır. Ve her hastaya ayrı rejim uygulanması gerekir, çünkü yanlış her perhiz, şeker hastalığının çeşidine göre ciddi ihtilatlara ve ek hastalıklara yol açar.
Glüsitlerin yakılmasını ve yağların metabolizmasını hızlandıran güçlü silah ensülin, ciddi şeker hastalıklarının sonuçlarını kökten değiştirmiştir. Buna karşılık, BANTING'in buluşu (1920), ' rejimin önemini azaltmamıştır. Hatta tersine, bazı vakalarda perhizde daha fazla kesinlik gerektirir: ensülin tedavisi yapılan hastaya kan şekeri düşüklüğünden (hipoglisemi) kaçınmak için kesinlikle dengeli bir rejim uygulanmalıdır. Ve ensülin rejime aldırış edilmeden uygulanırsa, etkisi çoğunlukla az olur.
Şeker hastalığına karşı yeni tedavi usulleri rejimin önemini ortadan kaldırmamıştır. Sülfamitlerin en ilgi çekici sonucu, oldukça çok sayıda vakada rejimi genişletmektir.
Şeker hastalıkları kabaca iki klasik derecede şemalandırılmıştır.
— Çok ciddi olmayan türde, glüsitlerin özümlenme yetersizliği kısıtlıdır; beslenmede yalnızca şekerin kaldırılması glikozüri'yi (sidikteki glikoz kaybı) ortadan kaldırıp kan şekeri seviyesini (glisemi) normale döndürebilir. Bu grupta ensülinin yararlılığı geçicidir; duyuma bağlıdır; bir enfeksiyon sırasında; özellikle de cerrahi bir müdahaleye hazırlanma sırasında. Bu hormonun daha geniş bir rejim düzenlenmesine yardımcı olabileceğine inanmamak gerekir.
— Öbür tür daha ciddidir. Glüsitler özümlenmez yada çok az ölçüde özümlenir. Aynı zamanda da lipitlerin ve protitlerin metabolizması eksiktir ve ketonlu cisimler evresinde kalır. Bu yüzden organizmanın değişmemiş olan ihtiyaçları yedek besinlerin yenilmesiyle kilo kaybına yol açar. O zaman zorunlu olarak glüsitlerin özümlenmesine yardımcı olmak, ensülin kullanmak gerekir. Rejim aynı zamanda hem hipoglisemiden kaçınmak hem de kilo kaybıyla savaşmak için dengelenmelidir..
Bu iki tür zorunlu olarak birbirini izleyen iki evre değildir.
Basit, şişman şeker hastası, organizması belirli miktarda glüsit kullanan hastadır. Bu bedenin kaldırdığı miktar, tam olarak verilir, ve lipit ile protit eklenerek denge muhafaza edilirse, tedavide sadece rejim yeterlidir.
Zayıf yada cılız şeker hastasında hidrokarbon kısıtlaması rejimi yetersiz kalırsa, protitleri azaltmalı ve azotlu kilo kaybından kaçınmak için ensülin yardımıyla bedenin şeker kaldırma yetersizliğini gidermeye çalışmak gerekir.
Bugün genel eğilim şeker hastalarını üç kategoriye ayırmaktadır. Vakaların çoğunda rejim ve ensülinle iyileştirilebilen asidtozlu (zayıf) şeker hastaları. Şişman ve şeker kaldırma oranları yüksek olan basit şeker hastaları genellikle yalnızca rejimle iyiye giderler. Şeker kaldırma oranları düşük olan basit şeker hastalarına, bireşim hipoglisemianlarının (kan şekeri düşürücü), rejimi daha zengin kılmak gibi büyük bir yardımı olur. Sülfamitleri ve adı geçen rejimi bağdaştıracak sidikteki glikozu ortadan kaldırmak ve glisemiyi normal yüzde yakınma düşürmek gerekir.
Şeker hastalığına karşı rejimlerin kurallarını BOUCHARDAT, LABBE ve RATHERY kesinleştirmiş ve bir araya toplamışlardır. Bedenin katlanabildiği şeker miktarının azamisini almasına izin verirken glüsitleri azaltmak, lipitlerle protitleri, aşırılığa kaçmadan artırmak uygun olur.
Şeker hastalarına uygulanan bütün perhiz rejimlerinde hastanın ve yakınlarının eğitilerek kendi kendini kontrolün sağlanması ve aşırı ile çok az arasında dengeli bir yol tutulması gerekir.
Orta derecede şeker hastasında rejimin hedefi, ya ensülin yada hipoglisemian sülfamitler yardımıyla, karbonhidrat katkılarını mantıklı bir biçimde sınırlamaktır.
Ağır şeker hastalarının besinleri tartarak almalarına karşılık hastaların çoğu daha genel kurallara uyar: besinleri tartmak zorunda kalmamak için glüsit bakımından çok zengin yiyeceklerden kaçınmak.
Genel kurallar, şeker, tahıl, sebze, kuru yemişlerin (ceviz, fındık, badem dışında), kestane ve şeker bakımından zengin meyvelerin (muz, erik, üzüm) yasaklanması, eşdeğer tablolarına göre ekmek ve patatesin kısıtlanmasıdır.
Beslenmenin geri kalan kısmında, şeker hastalarında kan kolesterol yüzdesi yüksek olabileceği için yumurtayı kısıtlamak koşuluyla herşey yenilebilir.
Bu ana hatlar çok geniş tutulduğundan rejimi saptamadan önce geçici olarak özel bir taze sebze, tahıl kürü ya da ALLEN veya GUELPA'nın kürü uygulanmalıdır. Bu son iki kür şişman şeker hastalarına uygun gelirse de, tümüne kısa süre devam edilmeli ve asidozu zamanında teşhis edebilmek için sık sık sidik talihli yapmalıdır. Ayrıca bu kürler ensülinin bulunmasından beri önemlerinin bir kısmını kaybetmişlerdir.
Basit şeker hastalığı : Şeker hastalığına karşı bütün rejimlerde iki şeyle mücadele edilmelidir glüsitlerin metabolizmasındaki bozuklukla; bunun sonucu olan ketonlu maddelerin çoğalmasıyla. Bu mücadele M. RUDOLF'un da gösterdiği gibi üç ayrı görüş tipi ya da grubuna göre yapılabilir:
Birinci grup: sadece ketonlu maddelerle ketonsuz maddeler arasındaki sabit bağıntı kavramını göz önünde tutar. Bu sabitlik, her hastanın kalori ihtiyacı temeli üzerinden öğün başına alması gereken lipit, protit ve glüsit miktarım hesaplamayı sağlar. Bağıntı, sayılan yazarlara göre değişir ve öğün hesapları çeşitli ve karmaşıktır.
İkinci grup: daha işin başında, hastaların bir eşdeğer tabloları yardımıyla kullanacağı bir beslenme formülü önerir:
Glüsitler ..................... X gr
Lipitler ........................ Y gr
Protitler ........................ Z gr
Eğitim görmüş personelin çalıştığı uzmanlaşmış klinik ve servislerde bu ideal yöntem kullanılır.
Üçüncü yöntem grubunda hastanın görevi basitleştirilmeğe çalışılır. Hastaya yiyebileceği ve yiyemeyeceği besinleri gösteren birer liste verilir. Yiyebileceği besinlerin listesi, günlük rejim sadece bu besinlerle 25-30 gr glüsit verebilecek biçimde hesaplanır. Ek glüsit, şeker kaldırma oranına göre patates ya da ekmekle sağlanır.
Kuşkusuz her yöntemin, hiç değilse besinlerin şeker kapsama oram mevsim ya da niteliğe göre değiştiği için, sakıncaları, kesin olmayan yanlan vardır. Çeşitli hesaplamalar için
Marcel LABBÉ'nin ortalama sayı tablosunu verelim: Aşağıdaki miktarlar yüz gram glüsit verir:
| Gr | Gr | ||
|---|---|---|---|
| Beyaz Ekmek | 190 | Taze Kestane | 260 |
| Has Ekmek | 200 | Kestane Unu | 131 |
| Çavdar Ekmeği | 200 | Çikolata | 160 |
| Has Buğday Unuk | 137 | Kakao (Toz) | 261 |
| Karabuğday Unu | 134 | Çiğ Patates | 500 |
| Mısır Unu | 142 | Haşlama Patates | 484 |
| Arpa Unu | 147 | Patates Püresi | 561 |
| Yulaf Unu | 152 | Kızarmış Patates | 531 |
| Makarna | 138 | Patates Fekülü | 127 |
| Erişte | 145 | Taze Fasulye | 1587 |
| İtalyan Makarnası | 137 | Taze Bezelye | 662 |
| Tapyoka | 118 | Konserve Bezelye | 1052 |
| Pirinç | 138 | Böğrülce | 826 |
| Pirinç Unu | 128 | Havuç | 1000 |
| Kuru Fasulye | 167 | Şalgam | 1368 |
| Kuru Bezelye | 173 | Karnabahar | 1923 |
| Bezelye Unu | 176 | Pişmiş Ispanak | 4000 |
| Kuru Mercimek | 174 | Domates | 2702 |
| Kuru Bakla | 189 | Salata yeşillik seb. | 2702 |
| İnek Sütü | 2083 | Kuru İncir | 162 |
| Muz | 458 | Taze Üzüm | 704 |
| Erik | 526 | Kuru Üzüm | 170 |
| Erik Kurusu | 165 | Kiraz | 787 |
| Armut | 690 | Çilek | 1315 |
| Elma | 709 | Frenk Üzümü | 862 |
| Şeftali | 709 | Portakal | 884 |
| Taze Kayısı | 729 | Bira | 1724 |
| Konserve Kayısı | 210 | Elma Şarabı | 2914 |
| Taze İncir | 575 |
Bu tablo şeker yükleme testine bir kaç bilgi getirir. Bu araştırma elyordamıyla yapılır: glikozürinin ortadan kalkmasına kadar glüsit almayı durdurduktan sonra, glikozüri yeniden belirinceye kadar karbonhidrat verilmesi. Bu kaldırma oranı saptandıktan sonra, glikozüri kontrol edilerek glüsit yüzdesi oranın altında tutulur.
Yenilmesine izin verilen besinlerin seçimi: belirli bir seçme, rejimlerin saptanmasına nispi bir esneklik kazandırır.
Etler: Geniş ölçüde ama aşırdığa kaçmadan kullanılabilir. Yağlı etler tercih edilmeli, pürin kapsayanlardan kaçınmalıdır.
Hazırlanışı: ızgara; unlu salçalar kullanılmamalı.
Balıklar: Çok taze olması koşuluyla tümü.
Sakatat, şarküteri: Şekerin yaraşıra böbrek hastalığı, gut, yüksek tansiyon yoksa yenebilir. Glikojen bakımından zengin olan karaciğer yasaktır.
Yumurta: yenebilir.
Süt, sütlü mamuller: sütlü mamuller yasak; sekersiz süt içilebilir (GASTNER). Daha az şekerli olan kefir ve mayalanmamış peynirler tercih edilmelidir.
Yağlar: tümü serbest. Gene de taze tereyağ, zeytinyağı ve krema tercih edilmeli.
Taze sebzeler: çiğ ya da pişmiş (pişerken glüsitliğini kaybederler) bütün sebzeler yenebilir. Alkalinliği artırmaları sayesinde büyük yararları dokunur.
Kökleri: azaltılmalıdır (özellikle turp, havuç, fekiillü kökler).
Tercih edilecek sebzeler: ıspanak, kuzu kulağı, hindiba, marul, lahana, prasa.
Kısıtlanması ve bedenin kaldırma orunum, denetlenmesi gereken sebzeler: yer elması, enginar, tekesakalı, kuru sebzeler.
Patates: şeker hastalarının yüksek oranda kaldırdığı, nişasta kapsamı oldukça sabit olan patatesden, kaldırma oranının değerlendirilmesinde yararlanılır.
Tahıllar: yasaklanmalıdır.
Ekmek: aşırı ekmek eğilimli olan şeker hastasının en büyük düşmanıdır. Kaldırılması, yerine özel ekmekler konması rejimin başlıca engelidir. Glüten ekmeği, çörekler seçilmelidir.
Meyveler: kalın kabuklu meyveler yenilebilir. Öbürleri (çilek, ahududu, frenk üzümü) çok kısıtlı verilmeli, gözetim altında tutulmalı, olgunlaşmamış meyveler tercih edilmelidir. Kurutulmuş meyveler yasaktır.
Bal, çikolata: yasaklanmalıdır.
Şeker, şekerlemeler: yasaklanmalıdır. Karamelaları beden biraz daha iyi kaldırır (Guy LAROCHE).
İçecekler: su, alkalin sular (maden suyu) ve şekerli likörler dışında mayalanmış içkiler alınabilir.
Şeker hastalığına karşı rejim dengesizdir. İyi saptanmış bile olsa, hep oligo-metalik mineraller ile B ve C vitaminleri bakımından eksiktir. Bu eksikliklerin giderilmesi için çare aranması gerekir.
Kilo kaybeden şeker hastaları. — Ensülin kürü sırasında, hipoglisemiyi önlemek için belirli dozda glüsit vermek gerekir. Hayvansal protitlerin yerine bitkisel protitler konması, alkalin yaratıcı yeşil sebzelerin artırılması yararlıdır.

Son yorumlar
26 hafta 3 gün önce
27 hafta 5 gün önce
28 hafta 2 gün önce
28 hafta 4 gün önce
28 hafta 6 gün önce
28 hafta 6 gün önce
29 hafta 5 saat önce
29 hafta 5 saat önce
29 hafta 5 saat önce
29 hafta 5 saat önce