Bu terim, pelvis (havsala, basen) bölgesindeki organların herhangi bir yaygın enfeksiyonuna verilen addır. Vajinadaki, rahimdeki enfeksiyonlar yumurtalık kanallarına kadar çıkabilir ve salpinjit denilen bir enfeksiyon yapar. Enfeksiyon bazen karın boşluğuna ve yumurtalıklara yayılır ve pelvis iltihabi hastalığını meydana getirir. Bu hastalık yumurtalıklarda ya da yumurtalık kanallarında bir abseye neden olabilir ya da peritona yayılıp peritonit yapabilir. Son derece tehlikeli olan bu hastalık tedavi edilmezse, ölüme yol açabilir. Pelvis iltihabının nedeni çoğunlukla gonoredir. Gonore belirtileri kadında çoğu kez tedavisiz kalır, çünkü kadın bu akıntı konusunda basit bir vajinit yanılgısına düşebilir. İncelemeler göstermiştir ki, kadınların yüzde beşinde teşhis edilmemiş gonore vardır ve bu, yumurtalık kanallarına kadar tehlikeli bir biçimde yayılıp kısırlığa bile neden olabilmektedir. Bu yüzden anormal bir akıntı görünce, kadının hemen bir jinekologa başvurması gerekmektedir.
Pelvis iltihabi hastalığı streptokok, stafilokok ya da koli basilleri (rektumdan bulaşmış olarak) dahil olmak üzere başka bakteriler tarafından zührevi hastalıklar dışında da meydana getirilebilir. Oksijensiz olarak çoğalan anaerob bakterilerin birçoğu, pelvis iltihabi hastalıklarına yol açabilir. Zührevi olmayan bu tip enfeksiyon, çoğunlukla doğumdan ya da düşükten sonra görülür ve boşalan rahime giren mikroplar yumurtalık kanallarına kadar çıkar. Hastaneye yatırılarak ve antibiyotiklerle uygun bir biçimde tedavi edilirse, bu enfeksiyonun kısırlık yapma olasılığı azdır. Bununla birlikte kanalların açık kaldığından emin olabilmek için tedaviden haftalarca sonra bir röntgen muayenesi yapılmalıdır.

Gonore enfeksiyonunda, hastalık önemli hiçbir belirti ver meden kanallar boyunca yayılabilir. Kanalların sonu şişip kapanır, böylece, enfeksiyonun daha ileriye yayılmasını önler. Bu tıkanma çoğunlukla sürekli olup, yumurta ve sperm buluşamayacakları için kısırlık yapar. Kanallar plastik ameliyatla açılabilirse de, bunun sonunda gebelik olasılığı zayıftır. Temizlik koşullarının gözetilmediği bir düşük ya da düşükten birkaç gün sonra cinsel ilişki sırasında penisin bakterileri rahime götürmesi de pelvis iltihabına neden olabilir. Erken ve uygun tedaviyle kısırlık olasılığı en aza indirgenir. Yumurtalık ya da yumurtalık kanalı şiddetli bir biçimde iltihaplanırsa, abse meydana gelebilir. Yumurtalık kanalı şişebilir, harabiyete uğrayabilir ve yaygın pelvis yapışıklıklarına neden olabilir, bunun sonucunda kadın kısır kalır. Bu tür şiddetli bir enfeksiyon, hastaneye yatırılarak yoğun bir antibiyotik tedavisi ve gerekiyorsa, abseyi boşaltmak için ameliyatla en uygun biçimde tedavi edilir. Ender olarak rahimin çıkarılması gerekebilir, ama bu en son çare olarak düşünülmelidir. Ne yazık ki, Çoğu kez gereksiz yere rahim alınmaktadır. Bu ameliyatı kabul etmeyen bir kadın, yoğun bir antibiyotik tedavisinden sonra, çocuk olabilmesi için son bir fırsat olarak yumurtalık kanallarım açabilecek bir plastik ameliyata tabi tutulur. Kadına bu hastalıkta rahimin çıkarılması salık verilmişse, ikinci bir fikir alabilmek için başka bir hekime de başvurmalıdır.

Yumurtalık ve yumurtalık kanalı absesi herhangi bir yaşta olabilir. Bu abseler menopoz sonrasında olduğunda, çoğunlukla menopoz belirtileriyle karıştırılabilir. Bu dönemdeki düzensizliklerde, zührevi hastalıklar için kan testleri ve kültürler yapılmalıdır. Herhangi bir yaştaki kadın zührevi hastalığa yakalanabilir.
Rahimine gebelik önleyici aletler takılmış olan kadınlarda pelvis iltihabi hastalığı daha kolay olur; özellikle lif lif kuyrukları olan aletler, bakteriler için fitil gibi tutup saklayıcı bir görev yaparlar. Bu lif lif kuyruklardan bakterilerin yumurtalık kanallarına tırmanıp salpinjit yaptıkları bilinmektedir. Bu enfeksiyon genellikle tek yanlı olmaktadır; bu nedenle bir kadının rahminde böyle bir aletle birlikte tek yanlı bir ağrı varsa, salpinjitten olabilir bu ve hemen yüksek dozda antibiyotiklere başlanmalıdır. Gebeliği önleyici aletlerin son modelleri bakterilerin girmesine izin vermemekteyse de, yumurtalık kanallarında yine de enfeksiyon olabilir.

Peritonit
Pelvis iltihabi hastalığının son aşaması peritonittir. Burada yumurtalık kanalları, her iki yumurtalık ve çevresindeki dokuyla periton dediğimiz, karın boşluğundaki organları örten ince ka-rmzarı tümüyle enfekte olmuş durumdadırlar. Kadınlardaki belki de en ağrılı hastalıktır bu ve tedavi edilmezse, ölüme götürür. Hastaneye yatırılıp damardan yüksek dozda antibiyotikler verilir, enfeksiyonun başka organlara yayılmasını önlemek amacıyla barsak hareketlerini arttırmamak, bunun için de sıkı bir perhiz uygulamak gerekir.