ÜLSER NEDİR?
Asit yapıcı etkenlerin etkisi veya sindirim sistemini kaplayan mukozanın koruyucu faktörlerinin azalması sonucu, mukoza, submukoza tabakasının adale tabakası içine kadar uzanan harabiyetidir. Ülserli kısım sağlam dokudan keskin bir sınır ile ayrılır.

MİDE ÜLSERİNİN BELİRTİLERİ NELERDİR?
Başlıca belirtisi: Açlık esnasında, midenin boş olduğu zamanlarda (yemekten önce veya yemekten 2 saat sonra) göbeğin üzerindeki karın bölgesinde ortaya çıkan ağrıdır. Ağrı genellikle yemek yemek, alkali maddeler"(süt) karbonat almak ile geçer veya azalır.

• Hastalığın ilerlediği durumlarda göbek üzerindeki üst karın bölgesinde basmakla hassasiyet bulunabilir.
• Ülser zemininden olan kanamalar sonucu hastada anemi (kansızlık) görülebilir.
• Ağrı, bazen karnın sol tarafına doğru yayılabilir.
• Şikâyetlerin fazla olduğu durumlarda, hasta yediği gıdaları kusma yolu ile çıkararak rahatlamak ister bunun sonucunda kilo kaybı görülür.

MİDE ÜLSERİ KİMLERDE DAHA SIK GÖRÜLÜR?

• Mide ülseri, erkeklerde kadınlara göre 3 katı daha sık olarak
• Görülüş sıklığı ileri yaşlarda daha fazladır.

MİDEDE ÜLSER TEŞEKKÜL ETMESİNİN NEDENLERİ NELERDİR?

• Mide mukoza bariyerinin bozulması.
• Gastrit sonucu, bozulan mukoza bariyerinde mide dokusu içerisine, mide asidinin diffuzyonu
• Safranın mide içerisine doğru geriye doğru akımı
• Aspirin, steroid olmayan antienflanmatuvar ilaçlar.
• Resepin, steroid gibi ilaçlar
• Yüksek doz steroid alınması
• Nikotin, sigara içildiğinde mide salgısında artma sonucu olarak rol oynar. Ülser gelişmesini kolaylaştırıcı bir faktördür.

MİDE ÜLSERİNİN TEŞHİSİ İÇIN NELER YAPILMALIDIR?

• Midenin röntgen tetkiki ile, vakaların %90'ında ülser görülebilir.
• Gastroskopik inceleme ile, midedeki ülserin kanser olup olmadığına, lezyonun görünümü ve doku numunelerinin tetkiki ile karar verilebilir.
• Mide suyunda asit seviyesinin ölçümü
• Hemoglobin, Hemotokrit tayini, bu incelemede bulunan değerlerin normalden düşük olması ülserden kanamayı düşündürmelidir.

MİDE ÜLSERİ TESPİT EDİLEN BİR HASTADA-MİDE SUYU ANALİZİNİN TEŞHİSTE NE GİBİ BİR ÖNEMİ VARDIR?

• Mide asiditesinin, normal veya normale yakın olması, iyi huylu bir ülseri düşündürür.
• Mide asiditesinin, aklorhidri dediğimiz düzeyde olması, kanser ihtimalini araştırmayı gerektirir.
• Mide asiditesinin normalin üzerinde olduğu durumlarda da bir ülser bulunabilir.
• Mide asiditesinin normalin çok üzerinde olması ise "Zollinger Ellison sendromu" denilen pankreas bezinin endokrin tümörünü ve buna bağlı bir mide ülserini araştırmayı gerektirir.

MİDE ÜLSERİ NASIL TEDAVİ EDİLİR?

• Tedaviye tıbbi tedavi ile başlanır.
• Tıbbi tedavi ile düzelmeyen hastalar ameliyatla tedavi edilir,

ÜLSERİN TIBBI TEDAVİSİNDE UYGULAMA NE ŞEKİLDE OLMALIDIR?

• İstirahat, akut safhada özellik ile ağrısı bulunan hastaların istirahat etmesi gereklidir.
• İlaç tedavisi; Antiasitler
• Diet tedavisi
• Psikoterapi; stres gibi faktörlerin ülser teşekkülünde etkisi olduğu düşünülen hastalarda mutlaka uygulanmalıdır.

ÜLSERLİ HASTALARIN YEMEMESİ GEREKEN YİYECEKLER VE SAKINCALI MADDELER NELERDİR?

• Yenmemesi gereken gıdalar: Etli çorba, et suyu, biberli, baharatlı, sirkeli gıdalar, turşu, portakal, limon, kavun, konserve, kuru yemiş, yağda kızarmış yiyecekler.
• Çay, kahve, karbonatlı içkiler (gazoz v.b.)
• Alkolü içkiler
• Sigara

ÜLSERLİ HASTALARIN KULLANMAMASI GEREKEN İLAÇLAR NELERDİR?

• Aspirin (suda eriyeni ve bağırsakta çözüleni de dahil)
• Romatizmal ağrıları azaltmak için kullanılan entienflamatuvar ilaçlar.
• Kafein
• Reserpin
• Korticosteroidler ve ACTH
• Phenacetin

MİDE ÜLSERİNİN TIBBİ TEDAVİ SÜRESİ NE KADARDIR?

• 3 haftalık tıbbi tedaviden sonra, daha önce yapılmış bulunan gastroskopik inceleme tekrarlanır. Yapılan tetkikte ülserde iyileşme varsa tedaviye 3 hafta daha devam edilir. Hiçbir iyileşme yoksa hasta ameliyat edilir.
• 6. haftada yapılan gastroskopik incelemede ülserde tamamen iyileşme yoksa, hastaya cerrahi tedavi uygulanmalı, yani ameliyat edilmelidir.

MİDE ÜLSERİ KANSERE DÖNÜŞEBİLİR Mİ?

• Eskiden mide ülserinin kansere dönüşebileceği şeklinde bir görüş vardı. Endoskopinin gelişmesi sonucu yapılan takiplerde ülserin ülser olarak başladığı ve hastalığın aynı şekilde seyrettiği gösterilmiştir.

MİDE ÜLSERİNİN BASİT ÜLSER Mİ YOKSA KANSERE BAĞLI BİR ÜLSER Mİ OLDUĞU NASIL ANLAŞILIR?
Ülser teşhis edildiğinde, kesin teşhisin konulması oldukça önemlidir. Mide ülseri şikâyetleri ve bulguları ile müracaat eden hastaların % 5'inde kanser tespit edilmiştir.

• Midenin dikkatli bir şekilde yapılmış röntgen tetkiki
• Gastroskopik inceleme, gastroskopi esnasında şüpheli bölgelerden alınan doku veya sitolojik numunelerin tetkiki
• Mide suyu asiditesinin değerlendirilmesi ile
• Yukarıdaki tetkiklere rağmen şüpheli vakalarda, ameliyat esnasında alınan açık biyopsi ile bir ülserin basit ülser mi yoksa kansere bağlı bir ülser mi olduğu anlaşılabilir.

MİDE ÜLSERİ BULUNAN HASTALARDA NE ZAMAN CERRAHİ TEDAVİ UYGULANMALIDIR?

• Yapılan tetkikler sonucu kanser olduğu tespit edilen veya kanser şüpheli hastalardan cerrahi tedaviden istifade edecek olanlar en kısa sürede ameliyat edilmelidir.
• Tıbbi tedavi altında 3. haftada ülserde, tedavi öncesine göre kısmi bir iyileşme yoksa veya 6. haftanın sonunda tam bir iyileşme görülmez ise bu hastalarda da cerrahi tedavi uygulanmalıdır.

ÜLSER TEDAVİ EDİLMEZ VEYA İYİLEŞMEZ İSE HASTALIĞIN İLERLEMESİ NELERE SEBEP OLABİLİR?

• Kanama:

Ülser zemininde hastalığın ilerlemesine bağlı olarak bu kısımdaki damarların zedelenmesi sonucu kanamalar görülebilir. Bu durum tıbbi tedavi ile kontrol altına alınabilir. Bazen de hastanın acilen ameliyat edilmesini gerektirir. Ülserli hastalarda kanama riski %15-20'dir.

• Delinme; bu durumda mide içerisindeki sıvı ve muhteva karın boşluğu içerisinde yayılır. Akut karın denilen durum ortaya çıkar. Karında şiddetli ağrı, bulantı, kusma mevcuttur, karın ön duvarı ellemekle tahta gibi serttir. Bu durumda hastanın acilen ameliyat edilmesi gerekir.

Ülserli kısmın çevre dokulara yapışması;
Hastalığın bu derece ilerlediği durumlarda, ağrılar devamlı ve şiddetli olur. Bulantı kusma görülebilir. Bu durumdaki hastalarda tıbbi tedavi ile şikâyetler güçlükle geçirilebilir. Tıbbi tedaviye rağmen şikâyetler devam ediyor ise hasta ameliyat edilir.

• Mide çıkışında tıkanma olduğu durumlarda da hastalarda kusma iştahsızlık ve kilo kaybı görülür.