Monilia, maya cinsinden bir mantar olup ağız boşluğunda, vajinada ve rektumda normal olarak bulunur. Vajina florasındaki normal denge bozulduğunda, özellikle vajinanın asitliği azaldığında, monilialarda kontrolsuz bir gelişme başlar. Bunun sonucu bir monilia enfeksiyonudur. Vajinitislerin yaklaşık olarak yarısı monilialara bağlıdır.

Son yıllarda büyük bir olasılıkla, antibiyotiklerin ve doğum kontrol haplarının artmasına, diyafram ve prezervatif kullanılmasındaki azalmaya bağlı olarak, monilia enfeksiyonlarında artma olmuştur. Antibiyotikler Böderlein basillerini öldürürler, böylece vajinanın pH'ı, mantar gelişmesine daha uygun bir duruma gelir. Düşük östrojenli doğum kontrol hapları da vajinadaki asitlik derecesini değiştirir. Gebelik, şeker hastalığı, şişmanlık mantarlar için uygun bir ortam hazırlar.

BULAŞMA VE BELİRTİLER

Monilia enfeksiyonunun bir kimseden öbürüne geçirilmesi, gerekmez. Vajinadaki ortam ne zaman bozulsa, bu enfeksiyon kendiliğinden canlanabilir. Bununla birlikte cinsel ilişkiyle de bulaştırılabilir. Uygun bir nemlilik bulursa, mantar vücut dışında da bir süre canlı kalabilir. Islak havlularda sıkça bulunur. Aynı havluların kullanıldığı okul yatakhanelerinde bulaşma çoğunlukla böyle olur.

Mantar enfeksiyonunun belirtileri akıntı, kaşıntı, yanma ve ağrılı cinsel ilişkidir. Akıntı beyaz ve peynir görünümünde olup kendi kendine muayeneyle kolayca farkedilir. Bir mantar kokusu taşır. Her zaman pembe olan vajina, parlak kırmızıya dönüşür. Bu kırmızılık çoğunlukla vulvaya yayılır ve bunu kendiniz bir aynayla görebilirsiniz. Bu renk değişikliği anüse kadar yayılabilir. Bulunduğu yeri şişirebilir ve çok ağrı verebilir. Tahriş bazen o denli şiddetli olur ki, yürümeyi zorlaştırır. Çoğunlukla vajinada ya da vulvada beyazımtırak ya da gri alanlar, noktalar vardır. Ağızda da monilia bulunabilir. Bu, genellikle antibiyotik tedavisinden, bazen de ağızın da cinsel ilişkiye karışmasından olur. Ağızda beyaz lekeler halinde olup kazındığı takdirde kanar. Ağızda ağrı ve ateş yapabilir.

TEŞHİS VE TEDAVİ

Monilia vajinitinin teşhisi, akıntının tipik görünüş ve kokusu ile, vajinada beyaz ya da gri lekelerin bulunuşu ile ve vulva bölgesindeki iltihap ile konur. Bu klinik teşhisi desteklemek için, doktor, vajina akıntısında maya tipinde mantarlar aramak üzere mikroskop muayenesi yapar. Akıntıdan alınan bir örnek kültüre de ekilebilir. Candida albicans varsa, oda sıcaklığındaki kültürde birkaç günde ürer.
Monilia enfeksiyonunun tedavisinde, mantara karşı fitil ve kremler en çok kullanılan ilaçlardır. Nystatin fitilleri (mycostatin) en çok yazılan ve en etkili olanlarıdır. Genellikle on dört gün, günde iki fitil kullanılır. Fitil erir, vajina duvarını ilaçla örter ve dışarıya sızıp iç çamaşırları boyayabilir. Arkasından vajinanın altına bir tampon ya da pamuk konursa, çamaşırlar korunmuş olur. Mycostatin ağızdan alınabilir, fakat etkili tedavi için yüksek dozlarda alınmalıdır. Monilia enfeksiyonlu erkekler bu yoldan tedavi edilebilir.
Mantara karşı etkili olan daha birçok fitil vardır. Monistat adında yeni bir vajina kremi günde bir kez sürülür ve etkilidir.
Monilia enfeksiyonu vulvada şişlik ve tahriş yaparsa, yumuşatıcı kremlerle rahatlama olabilir. Aynı zamanda mantara karşı ilaç içeren bu kremler, mantar enfeksiyonu bulunan penise sürülebilir.

Bu fitil ve kremler buzdolabında bulundurulmalıdır. Kadın monilia enfeksiyonunun ilk belirtilerini görür görmez, rahatsızlık ilerlemeden bunları kullanmalıdır.
Bir monilia enfeksiyonu bu fitil ve kremlere direnirse, bu ilaçlardan önce en yaygın biçimde kullanılmış olan Jansien moru başarılı olur. Bu, koyu mor bir boya olup, doktor tarafından haftada iki kez olmak üzere üç hafta süreyle, vulva, vajina ve servikse sürülür ya da kadının kendisi tarafından fitil halinde günde bir tane olmak üzere üç hafta konulur. Bu yöntem, etkili olmakla birlikte son derece pis bir iştir. Tekrarlayan monilia vakalarında, mantar üremesini durdurmak için vajinanın normal asitlik derecesini ayarlamak önemlidir. Bu, asit borik ya da sirke asitiyle yapılabilir, ya da sirke ve su karışımıyla lavaj uygulanabilir. Yüzde birlik potasyum sor-bat ya da bir iyodür solüsyonu da bu iş için kullanılabilir.Antibiyotik alırken yoğurt yemek iyidir. Taze mayalı yoğurt içindeki canlı kültürler, vajinadaki mayaları dengeler. Yoğurt, yine canlı kültür taşımak koşuluyla, monilia enfeksiyonunda vajina içine de sürülmek üzere önerilmektedir. Bunun etkinliği ölçüşmemiştir.
Ağızdaki monilia enfeksiyonu, mantara karşı ilaçların bulunduğu gargaralarla tedavi edilebilir. Mycostatinin gargara şekli vardır, her ne kadar müthiş bir tadı varsa da, belirtiler kayboluncaya dek bununla günde iki, üç kez gargara yapmak, ağızdaki monilia enfeksiyonunu tedavi etmektedir.