Kadınlar belki vücutlarının öbür kısımlarım temizlemeye başladıklarından beri vajinalarını çeşitli lavajlarla yıkamaktadırlar. Geçmişte lavajın, pelvisteki enfeksiyonları önlemekten, gebelikten korunmaya kadar tedavi edici etkileri bulunduğu düşünülürdü. Lavajlar çok çeşitli olup, kadınlar bugüne dek şarap ve sarımsaktan (Milâttan önce 1450'de Ebers Papirusu'nda bildirildiği üzere), günümüzün eczanelerindeki kokulu, hatta lezzetli eriyiklere kadar her şeyi kullanmışlardır. Geçmişte, lavajın en önemli bir nedeni, gebelikten korunmaktı. Gebeliği önleyici reçeteler anneden kıza, elden ele, nefis bir tatlı tarifesi gibi dolaştırılırdı. Bugünse lavaj hemen sadece temizlik için kullanılmaktadır.

Gelişmiş ülkelerdeki kadınlarının yarısı, hiç olmazsa ara sıra lavaj yapmaktadır. Çoğu, bol ya da pis kokulu akıntı görünce bu işi yapmaktadır. Bu akıntı bir enfeksiyonun sonucuysa, lavaj herhalde yetmeyecektir, ama bir zararı da yoktur ve enfeksiyonu tedavi etmezse de, bol akıntıyı temizler. Normal, sağlıklı vajina kendi kendisini temizlediği için bu amaçla lavaj yapmaya gerek yoktur. Vajinada bir akıntı varsa, lavaj vajinadaki salgıları azaltmaktan çok, arttırır. Çok sık lavaj yapmak vajinadaki ortamı değiştirebilir ve vajinayı enfeksiyonlara karşı zayıf düşürebilir. Lavaj aletlerinin uçları vs lavaj eriyikleri çok ender olarak sterildir ve kendileri bir enfeksiyon kaynağı olabilirler.

Bununla birlikte genellikle lavaj zararsız bir iştir. Kadın bunu gerekli görüyorsa, haftada bir yapabilir. Öte yandan temizlik bakımından perine bölgesi her gün dikkatle yıkanmalıdır. Avrupalıların tuvalette klozetin yanında, enfeksiyonun vajinaya bulaşmasını önleyecek biçimde dış perine bölgesini yıkayacak güzel bir bide sistemleri vardır.

Lavaj nasıl yapılmalıdır?
Kadın lavaj yapmak isterse, bunu tuvalette oturarak yapmaktan çok, banyo küvetinde uzanarak yapmalıdır. Lavaj şişesi bir ya da iki bardak dolusu lavaj eriyiğiyle doldurulmalı ve kalçalardan 60-70 santimi geçmeyecek kadar yükseltilmelidir. Ucu vajinaya gidebildiği kadar sokulmalı ve bir el, hem bu ucu tespit etmek, hem de sıvının dışarıya sızmasını önlemek için dudakları tutmalıdır. Öbür el lavaj şişesini tutup bir miktar eriyiğin vajinaya dolmasını sağlar. Yirmi saniye kadar dudaklar kapalı tutularak, vajina kasları çalıştırılıp eriyiğin içeride dolaşması kolaylaştırılır. Bu sırada şişeden akış durdurulur. Daha sonra dudaklar açılarak sıvı vajinadan boşaltılır. Bütün lavaj eriyiği kullanılıncaya kadar bu işlem tekrarlanır.

Lavaj aleti konusunda yapılmayacak üç önemli nokta vardır:
1. Başkasının lavaj aletini kullanmayın. Enfeksiyonları bir kadından öbürüne bulaştırmanın en iyi yolu budur.
2. Tenkiye için herhangi bir zaman kullanılmış olan bir aleti vajina lavajı için kullanmayın. Rektumdaki mikroplar aletin ucunda canlı olarak kalmış olabilir ve kolayca vajinaya bulaşabilirler.
3. Basınçlı, pompa biçiminde bir alet kullanmayın. Basınç çok fazla olursa, sıvı ve belki de enfeksiyon rahim içine, hatta karın boşluğuna atılabilir.
Lavaj aleti her kullanımdan sonra dikkatle temizlenip kurulanmalıdır ve mikroplanmaktan en çok korunabileceği bir yerde saklanmalıdır. Bir kez kullanılıp atılabilecek aletler en iyisidir, çünkü uçları sterildir.

Piyasada lavaj eriyiklerinin türlü türlüsü bulunmaktadır, fakat en iyi bir tanesi, bir bardak musluk suyunun içinde bir yemek kaşığı sirke konularak hazırlanandır. Ancak mutlaka piyasada satılanlardan almak istiyorsanız, bunun vajinada tahribat yapacak kuvvette olmamasına dikkat etmelisiniz. Sulandırılmış Betadine gibi iyodürlü bir eriyik, etkili bir temizleyici lavaj için kullanılabilir ve herpes Tip II enfeksiyonunun belirtilerini hafifletebilir. Yetkililerin piyasada satılan lavaj eriyiklerinin ambalajlarına, bunların sadece temizleyici etkileri bulunduğu bildirir birer not koydurmaları gerekir.

Lavaj ve hamilelik
Hamilelik sırasında lavaj salık verilmez. Çünkü eriyik rahime girerse cenine zarar verebileceğinden korkulur. Lavaj eriyiğindeki ilaçlardan bazılarının genel dolaşıma girip plasentaya geçebilme, hatta çocukta anomaliler yapabilme olasılığı vardır. Bazı lavaj eriyiklerinde fenilmerkürik asetat vardır ki, bunun içindeki cıvanın, anne karnında gelişmekte olan çocuğa zarar verebileceği gösterilmiştir.