Serviks, sperm için pasif bir engel olmaktan ötede bir şeydir, döllenmede önemli rol oynayan aktif bir organdır. İncelemeler göstermektedir ki, bütün kadın kısırlıklarının yüzde otuzla ellisinin nedeni, serviks bozukluklarıyla ilgilidir. Serviks âdet dönemi sırasında biçim değiştirir. Örneğin, ayhali sırasında rahimden gelen kan akıntısının geçebilmesi için açılıp kısalır. Bu aşamada rahimin pompa gibi kasılmalarıyla, vajinadaki mikroplar yumurtalık kanalına emilip salpinjit denilen tüp iltihaplanmaları, hatta karın boşluğuna çekilip peritonit dediğimiz karın zarı iltihaplarına neden olabilir. Ayhalinden sonra serviks geriye çekilir, kapanıp ancak bir milimetre çapında açıklık bırakır.
Yumurtlama zamanında serviks üç milimetreye kadar açılır. Yumuşar ve spermi yakalamak için ileriye doğru uzanır. Serviksin salgıları, serviks ağzındaki sümüksü tıkacın oluşturduğu ince kanaldan spermin geçmesine yardım etmek için koyuluğunu yitirir. Birçok kadın bu durumu «sulanma» diye tanımlar. Bu sulanma diğer canlılardaki kızışmayı andırır bir biçimde, cinsel duyguları arttırır. Yumurtlamadan sonra mukus, yani sümüksü madde koyulaşır. Doğum kontrolünde ritim yöntemini uygulayan kadınlar buna kuru ya da güvenilir dönem derler. Bütün bu değişiklikleri östrojen hormonu düzenler. Mukus örneklerinden doktorunuz birçok sonuç çıkarabilir. Bu mukus on santimetreye kadar genişleyebilir, uzayıp incelebilir. Böylece spermi serviks içine çekip rahime ve yumurtalık kanallarına yollayabilir. Mukusun miktarında ve yayılma gücünde değişiklik olmazsa, döllenme gerçekleşmeyebilir.

Cinsel ilişki sonrası testi
Kanser için Pap testini keşfetmiş olan Dr. Papanicolaou, mukusta değişiklikler oldukça, bunun kurutulmuş örneklerinde de belirli değişiklikler olduğunu buldu. Kurutulmuş mukus örnekleri, doğurgan bir kadında yumurtlama sırasında bir eğreltiotu ya da palmiye yapraklarına benzer ki, bunun arasındaki açık kanallarda sperm serbestçe yüzebilir. Bu örnek östrojen hormonunun düzeyini saptamakta önemlidir. Yumurtlamadan sonra mukus koyulaşınca, bu kanallar spermin girişini önleyen minyatür diyaframlar gibi kapanır.
Cnsel ilişkiden hemen sonra, mümkünse iki, üç saat içinde doktora başvurulursa, sperm ve mukus incelenip, eğreltiotu örneklerinin içinden spermin geçip geçemeyeceği saptanabilir. Bu test aynı zamanda mukusun içinde spermin yaşayıp yaşayamayacağım anlamakta da yararlıdır. Çünkü pek çok kadında sperme karşı allerji vardır ve bu allerjik reaksiyon nedeniyle sperm hücreleri mukus tıkacının içinde ölürler.