Günümüzde aile planlamasına ve doğum kontrolüne verilen önem nedeniyle, nasıl gebe kalınır sorusu gereksiz ya da önemsiz bir sorun gibi gözükebilir. Ancak bugün evli çiftlerin yüzde 10-12'sini istedikleri halde çocuğu olamayan çiftler oluşturmaktadır. Evlat edinilebilecek bebeklerin giderek azalması çocuk istedikleri halde çocukları olmayan çiftler için kısırlık sorununu daha da önemli kılmıştır. Bu nedenle, çocukları olmayan çiftlerin bu sorununda rol oynayabilecek tüm etkenlerin araştırılıp değerlendirilmesi gerekir. Tıp, son on yılda kısırlık alanında büyük ilerlemeler kaydetti. Günümüzde 'kısır' çiftlerin yüzde 60-70'i sonunda çocuk sahibi olma hedefine ulaşabilmektedir. Bağışıklık, antijenler ve sperm antikorları alanında yürütülmekte olan çalışmalar, yakın gelecekte geri kalanların sorunlarını da çözebilir.

Nasıl gebe kalınır?
Gebe kalmak için, bir sperm bir yumurta ile buluşmalıdır. Bunun nasıl olduğunu bildiğinizi düşünebilirsiniz, oysa yanlış anlaşılan birçok nokta vardır. Spermle yumurta nasıl bir araya gelmektedir?Yapay döllenme dışında, bunun yalnızca bir yolu vardır. Erkeğin penisi sertleşmeli ve vajina içine ya da çevresine spermleri bırakmalıdır. Penisin vajina içine girmesi kesin bir zorunluluk değildir. Vajinanın dış kısmına bırakılan spermlerle de gebe kalınabilir. Bazen ejakülasyon (atım, boşalma) öncesinde bile penisin ucunda sperm olabilir. Zaman zaman koitus interruptus yöntemi, yani boşalma öncesinde penisin vajinadan dışarı çekilmesi de kadınların istemeden gebe kalmalarına neden olmaktadır.

Bırakıldıktan sonra spermler inanılmayacak bir hızla ilerlerler. Vajinadan servikal kanala tırmanırlar, rahim boşluğunu yüzerek geçip, fallop borularına çıkarlar. Koşullar tümüyle elverişliyse, spermin serviksten fallop borusunun dış üçte birlik bölümünde yumurta ile buluşma yerine varmasının beş dakikadan kısa bir sürede gerçekleştiği saptanmıştır.

İlk cinsel birleşmede gebe kalınabilir mi?
Evet kalınabilir. Ama en az gün aşırı cinsel birleşme yapan genç çiftlerin yüzde 25'inde kadın bir ayda gebe kalacaktır. Altı ay sonra bu kadınların yüzde 60'ı, bir yıl sonda yüzde 80'i, onse-kiz ay sonra da yüzde 90'ı gebe kalmış olacaktır. Onsekiz ay çabalamaya rağmen yine de gebe kalmadıysanız, yaşınız ve birleşmenin hangi sıklıkta yapıldığına bakılmaksızın gebe kalma şansınız hızla azalmaktadır.

Kadının en doğurgan olduğu yaş hangi yaştır?
Yirmi ile yirmi dört yaş arası kadının en doğurgan olduğu yaştır. Yirmidört yaş da maksimum doğurganlık yaşıdır. Yirmi-beşten otuza kadar doğurganlık hafifçe azalır, otuzlarda ise düzenli olarak düşmeye başlar. Kırk yaştan sonra doğurganlıkta belirgin bir düşüş vardır ve kırkbeşten sonra gebe kalma şansınız pek azdır.

Ya erkeklerin üretkenliği?
Erkeklerde de yirmidört yaş üretkenliğin en yüksek olduğu yaştır. Kadınlardan farklı olarak erkekler hayatlarının daha uzun bir süresi boyunca oldukça yüksek bir üretkenlik oranı sürdürebilirler. Penisin sertleşme, boşalma ve sağlıklı sperm çıkarma yeteneği altmış, yetmiş yaşa, hatta daha sonralara dek de sürebilmektedir. Bununla birlikte, kırkbeşten sonra erkeğin üretkenliğinde hafif bir düşüş başlamaktadır.

Hangi yaşta kişi fazla yaşlıdır?
Bazı erkeklerin fazla yaşlı olduğu yaş yoktur. Oysa kadınlarda bir yaştan sonra yumurtalıklar çalışmazlar. Ama yaşınız kırk-beşi aşkın bile olsa, adetleriniz düzenli olduğu sürece umutsuzluğa kapılmayın. Ovulasyon ve döllenme elli yaşa kadar, hatta daha sonra bile gerçekleşebilir. Hatta dünya rekorunu kırabilirsiniz elliyedi yaşından sonra da gebe kalabilirsiniz. Bununla birlikte, çocuk yapmaya otuz, otuz beş yaştan sonra başlamanın bazı sakıncaları vardır.

ilk çocuğunu, otuz, otuz beş yaştan sonra doğurmanın sakıncası nedir?
Kadın otuz yaşa vardığında doğurganlığı hafifçe azalmaya başlamıştır bile. Mali bakımdan emin olmayı, çocuklarınız için elverişli iyi bir eve ve çevreye kavuşmayı bekliyorsanız, sonunda gebe kalmanın hiç de öyle kolay olmadığını fark edebilirsiniz. Ayrıca, endometrios, myomlar ye leğen bölgesine ilişkin öteki sık görülen sorunlar otuza yakın ve otuzdan sonra ortaya çıktığından, bu bakımdan da çocuk yapmak için en doğurgan olduğunuz yılları geride bırakmış olabilirsiniz. İstatistikler bir de otuzbeşi aşkın kadınların gebelik ve doğum sırasında daha büyük oranda sorunla karşılaştıklarını göstermektedir. Kaldı ki, doğuştan anormal bir çocuk doğurma riski de vardır. Örneğin genel nüfusta mongolizme (zekâ geriliği ile birlikte bir kromozom anomalisi) 700 canlı doğumda bir rastlanmaktadır. Ama bu anomalinin sıklığı anne yaşına bağlı olarak çok değişmektedir: Otuz yaşın altındaki kadınlarda oran 2000 canlı doğumda birken, kırkını aşkın kadınların mongoloid bir çocuk doğurma olasılığı yüzde 1-2 olabilmektedir. Ama yaşınız ne olursa olsun gebe kalmak istiyorsanız...

Gebe kalmak istiyorsanız ne kadar sık birleşme yapmalısınız?
Herhalde düşündüğünüzden daha sık. Spermlerin çoğu kırksekiz saat sonra döllenme yeteneğini çabucak yitirir. Ovumun (yumurta) ise döllenmeye en açık olduğu dönem yirmidört saatlik yaşamının ilk on iki saatidir. Bu nedenle, bir adet döneminde döllenmeye, ancak kırk sekiz - altmış saat için olanak vardır. Bu da haftada en az dört kere ya da en az gün aşırı cinsel birleşme yapmak anlamına gelir. Cinsel birleşmenin daha seyrek yapılması çabuk gebe kalma şansınızı azaltır.

Sevişme sayısını arttırmak gebe kalma şansınızı arttırır mı?
Haftada dört idealse, beş ya da daha fazla birleşme daha da iyi midir? Hayır. Özellikle eşinizin üretkenliği normalin biraz altındaysa, aşırı seks tam tersi sonuç verecektir. Ortalama olarak erkeklerin çoğu bir keresinde 3.5-5 santimetreküp (yarım ila bir tatlı kaşığı) meni çıkarır. Haftada dörtten fazla boşalma olursa meni hacmi azalır. Meninin azalması, daha az sayıda sperm anlamına gelir. Onun için, eşiniz süper üretken değilse, fazla seksten kaçının.

Cinsel birleşme sırasında pozisyon döllemeyi etkileyebilir mi?
Evet, etkiler. Pozisyon değiştirmek cinsel yaşamınızı renklendirebilir, ama amaç gebe kalmaksa, pratik olmalısınız. Spermlerin serviksle yakın temas içinde tutulmasının en başarılı yolu, erkeğin üstte olduğu, kadının bacaklarını kıvırıp, kalçasının altına küçük bir yastık koyarak sırt üstü yattığı geleneksel pozisyondur. Boşalmanın ardından erkek normal gevşek durumuna gelmedikçe penisini vaginadan çekmemelidir. Penisin erken çekilmesi, meninin bir kısmının dışarı çıkmasına neden olacaktır. Ve sakın hemen yataktan fırlamayın. Yerçekimi düşmanınız olabilir. En az yarım saat, hatta daha fazla sın üstü yatmalısınız.

Rahimin geri dönük olmasının sakıncası var mıdır?
'Serviksle meni gölcüğü arasında daha az temas olabileceği halde, (birçoklarının düşüncesinin tersine) geri dönük bir rahim döllenme şansınızı azaltmaz. Başka koşullar eşit olursa, spermler serviks yakınlarında bir yerde olunca başarıya ulaşırlar.

Birleşme öncesinde vazelin ya da krem kullanmanın sakıncası var mıdır?
Gebe kalmak istiyorsanız, bunları kullanmayın. Vajina girimi dar olan ya da vajinası yeterince nemlenmeyen kadınlarda penisin girişini kolaylaştırmalarına karşılık, bunlar sperm hareketlerini önlerler. Öte yandan, tükrük sperm hareketlerini önlemez. Bu nedenle birçok kadın vajinanın doğal nemliliği yetersiz olduğunda sağlıklı bir tükürüğü yeğlemektedir. Birleşme öncesinde yapılan vajina lavajı da sperm hareketlerini önlemez.

Orgazma ulaşmak gebe kalma şansınızı arttırır mı?
Döllenme için kadının orgazma ulaşması zorunlu olsaydı, dünya nüfusu birden hızla düşerdi. Bununla birlikte orgazma ulaşmak alkali serviks salgısının (bu konuya birazdan geleceğiz) hafifçe dışa çıkmasını sağlayarak, spermlerin servikal kanaldan geçişini kolaylaştırabilir. Bu ikincil faktör dışında, kadının orgazma ulaşması döllenme için zorunlu değildir.

Ne zaman en doğurgansınız?
Adet siklusunun ovulasyon evresinde, yani bir sonraki adetten yaklaşık iki hafta önce. Adetleriniz düzensizse, bazal vücut ısınızı izlemek, ovulasyon anını saptamaya yardım edebilir. Ama sizin çizelgeniz örnektekine benzemiyorsa, umutsuzluğa kapılmayın. Isı çizelgelerinin bazen uzmanlarca yorumlanması gerekebilir.

Ovulasyon anını saptayabilirseniz, birleşme için en uygun zaman nedir?
Genellikle, bazal vücut ısısındaki yükselmeyle saptanan ovulasyon anından yirmi dört ya da otuz altı saat öncesidir. Bu zamanlamayı yapabilirseniz, spermler tüplere yığılıp, salıverilen taze yumurtanın gelişini bekliyor olurlarsa, döllenme olasılığı çok daha fazladır. Bununla birlikte, çocuğunuzun cinsiyetini etkilemeye çalışmak istiyorsanız, zamanlamanızı biraz değiştirmeniz gerekebilir.