Egü gastrit (birden olan) GASTRİTİS CATARRHALIS.Mide mukozasının basit nezlevi iltihabıdır. Bu oluş, alınan gıdalardan ileri gelebilir. Fazla soğuk ya da sıcak yemekler, bozuk gıdalar, tahriş edici maddeler, alkol, fazla biber, baharat v.b. başka hastalıklar (tifo, pünomoni v.b. gibi) gastrit yapabilir. Gastrit tek başına olursa, dilde pas, midede dolgunluk, ağırlık ve ağrı duygusu, bulantı ve kusma gibi bulgularla kendini gösterir. Gastrit deyimi yaygındır. Hekimler kadar hastalar da hemen bu tanıyı (teşhisi) kendilerine koyarlar. Çoğu kez. önemli mide hastalıklarında bile, gastrit denilip geçilebilir. Gastrit sanılan çok hastanın şikâyeti, fonksiyonel dispepsidir, yani midenin sindirimi rahat yapamamasıdır. Hastane polikliniklerine başvuran hastaların çoğu, karın ağrılarından yakınırlar. Göğüs kemiğinin altında, epigastrium denilen bölgeyi göstererek, o bölgenin ağrıdığını söylerler. Bu hastalar genellikle köylü ve işçi kesimindendirler. Kadınlar çoğunluktadır. Organik ve işlevsel hastalıkların ve sinirsel nedenlerin iç içe olduğu bir konu olan karın ağrıları, kronik (uzayıp giden) bir tablo olarak karşımıza çıkmaktadır.

Sinirsel nedenlerden en çok etkilenen organlardan biridir midemiz. Bunu belirtmekte yarar var. Mide ve düedomun ülserlerinde de değindiğimiz gibi, bu hastalıklarda korunmada ve rahat yaşamada, öncelikle sinirsel ve ruhsal yönden düzenli bir yaşama kavuşmak gerekir. Bilindiği gibi istem dışı sinir sisteminden zengin olan midemiz, pek çok durumlardan ve ruhsal olaylardan hemen etkilenir. Mide salgısının azalması, artması ve mide hareketlerinin artması ya da azalması, spazmlar, sindirimin zorlaşması, eskimiş vaka’larda mide sarkması, mide içi dokunun (mukozanın), silik ya da kaba (hipertrofi) oluşumu, gıdalar kadar sinir sistemiyle de ilgilidir.

Diyet: Egü (birden başlayan) gastritli hastalar ilk 24 saat için aç bırakılırlar. Kendilerine sadece şekersiz çay ve 3-4 tane peksimet verilir. Şikâyetleri düzelmeğe başlayınca, hafif çorbalara geçilir. Daha sondaları da peksimet, komposto, yoğurt, tereyağı, pirinç lapası, çiğ tereyağlı hazırlanmış makarna verilir. İlk hafta içinde et, yumurta, çiğ meyve, salata, meyve suları ve alkol verilmez. İkinci haftadan itibaren piliç ve tavuk eti haşlama olarak verilir. Daha sonra da normal diyete geçilir.

Dinlenme ve sıcak uygulama: ilk 1-2 gun için yatakta dinlenme uygun olur. Mide bölgesine sıcak uygulamalar yapılması da yararlıdır.
Kronik (uzamış gastritler): Midenin işlev bozuklukları ile kronik gastritleri ayırt etmek oldukça zordur. Kronik gastritin oluşumunda, mide mukozasına uzun süre etki yapan kimyasal, mekanik, mikrobik, toksik (zehirleyici) gibi nedenler rol oynar. Örneğin sürekli baharat kullanılması, alkol, çabuk yeme, fazla sıcak ya da soğuk yeme alışkıları, bazı ilâçların uzun süre alınmaları, dişsizlik, boğaz burun bademcik hastalıkları, uzamış mikrobik hastalıklar, kronik gastrit yapabilir. Kuşkusuz kişinin de hastalığa yatkın olması gerekir. Aynı nedenler herkeste aynı hastalığı yaratmaz. Çay, kahve ve fazla sigaranın da olumsuz etkisi düşünülebilir. Tüm bunlara yataklık eden sinirsel nedenler akıldan çıkarılmamalıdır.

Kronik gastritlerin tedavisi: Kronik gastritlerin tedavisine başlamadan önce. patogenetik (hastalığı yaratan) nedenin aydınlatılması gerekir. Psişik (ruhsal) faktörler, çok soğuk ve çok sıcak içecek ve yiyeceklerin alınması, iyi çiğnenmeden yutma alışkanlığı, alkolizm, hiperasidite (midede asit fazlalığı), hipoasidite, (midede asit azlığı), sürekli dinlenme zorunluluğu gibi. Sık fakat az yemeli; soğuk maden suları almamalı, her yemekten sonra 45 dakika uzanarak dinlenmeli, yemekler sırasında gazete okumamalı ve radyo dinlememen, ağrılı dönemlerde alkol ve sigara alınmamalıdır.