Sperm üretimi çok ince dengeli bir iştir, çok hafif bir yorgunluktan tutun, çok fazla içki almaya kadar çok değişik faktörlerden etkilenir. Sperm muayenesinde spermlerin yeterince hareketli olmadığı anlaşılırsa, B vitamini kompleksi ya da biraz fazla kafein bu sorunu çözümleyebilir.
Çoğunlukla kısırlık nedeni hormon dengesizliklerine bağlıdır. Erkekte tiroid işlevi ve hipofiz bezinden genadotropin yapımı kontrol edilerek, bunların sperm üretimindeki rollerini yerine getirip getirmedikleri anlaşılmalıdır

. Her iki işlevi de, ayrıca kısırlıktaki katkıları yönünden diyabet ve tansiyon yüksekliğini, en iyi bir ürolog değerlendirebilir. Hormon dengesizliklerinin çoğu gerginlikten ya da hastalıklardan da ileri gelseler, hormon ilaçlarıyla başarılı bir biçimde tedavi edilebilir.

Erkek kısırlığının kısmen anlaşılmış bir nedeni, torbalardaki damar şişkinlikleridir (Varikosel). Bu varisli damarların ameliyatla çıkarılması, erkeğin çıkardığı sperm miktarım olağanüstü bir biçimde arttırmaktadır. Öne sürüldüğüne göre, torbalardaki çok sayıda bulunan damarlarda ısı yükselmekte ve sperm üretimim ters yönde etkilemektedir; sıcak havalarda testislerin vücut ısısından uzaklaşarak sarkması ve soğuk havalarda büzülüp yukarıya vücuda doğru çekilmeleri bundandır. Torbaların ısısı vücudunkinden biraz daha düşük olmalıdır.

Penis ve testislerin durumu tam bir muayeneyle belirlenmelidir. Vas deferens (testisten penise meniyi götüren kanal) yokluğu gibi beklenmedik birçok bozukluk bu sırada ortaya çıkarılabilir. Aşağıya inmemiş ve genç yaşta sıkışıp zarara uğramış testisler de böylece farkedilebilir.
Bir uzman tarafından sperm muayenesi yapılmalıdır. Meni laboratuarda taze olarak alınır. Meninin sağlıklı ve gebeliği sağlayabilecek nitelikte sayılabilmesi için en az 4 santimetre-küp olması ve her santimetreküpte en az 20 milyon sperm hücresi içermesi gerekir. Normal sperm sayısı, her santimetreküpte 90 milyondur. En az yüzde 40inda normal hareketlilik ve yüzde 60inda kusursuzluk olmalıdır, yani çift ya da anormal yapıda başları olmamalıdır. İlk ölçümde, bir ürologa ilk kez gitmenin heyecanıyla sperm sayısı düşük çıkabilir. Birçok erkeğe burada oynatılan rol, üretim bakımından bir pürüzleri bulunabileceğini kendilerine zor kabul ettirir çünkü var olan ölçülere göre kısırlık, kolayca güçsüzlük, daha az erkekçe olmak anlamına çekilebilir. Bu nedenle iyi bir numune verebilmek için erkeğin doktora birden çok ziyarette bulunması gerekebilir, böylece kendini daha rahat hissetmesi sağlanabilir.

Çok yüksek ısı, iyi beslenmeme, yüksek ateş, alerji, aşırı alkol alma, çok sigara içme gibi çevresel etkenler de erkeğin sperm sayısını azaltabilir.
Cinsel davranışların sürekli olarak kontrol altında bulunduğu günümüzün ağır baskılı dünyasında bir erkeğin kısırlıktan yakınmasına şaşmamalıdır. Nedenleri bazen bedenselse de, sorun çoğunlukla ruhsal kaynaklardan doğmakta, bu bakımdan bir uzmana başvurulmalıdır. Bedensel bir pürüz söz konusuysa, hormon tedavisi ya da ameliyatla durum çoğunlukla düzeltilebilir.