Diş Çürükleri


diş çürükleri

Diş sağlığı, genel sağlığın önemli bir bölümüdür. Normal ve sağlam dişler ve dişleri saran dokular, bedenin büyümesinde, gelişmesinde ve sağlığın korunmasında önemli rol oynarlar. İyi gelişmemiş, çürük ve kayıp dişler, yetersiz beslenmeye ve dolayısıyla hastalıklara karşı direncinin azalmasına neden olur.
Diş çürükleri ile ilgili faktörler genel olarak iki grupta toplanabilir:

Dişin gelişmesi İle ilgili faktörler:
Dişin çürümeye karşı dayanıklı ya da dayanıksız olması, diş gelişimi sırasındaki beslenme durumuna bağlıdır. Bebeklik çağında birçok mineral ve öteki besin maddelerinin yeterli ölçüde alınması, dişleri sağlam geliştirir. Bu besin maddelerinin başında kalsiyum, fosfor. A, D ve C vitaminleri gelir. Laboratuar hayvanları üzerinde sentetik diyetle yapıları araştırmalarda A, D vitamini yetersizliği ve kalsiyum-fosfor oranının 1/3 olarak değiştirilmesinin, diyete florid katılmasına karşın, dişlerin normal gelişmesini engellediği saptanmıştır.

Kalsiyum ve fosfor iskeletin yapı taşlarıdır. Bu yönden iskeletin ve dişlerin oluşumu, gelişimi, alınan kalsiyum-fosfor ölçü ve oranına bağlıdır. D vitamini, kalsiyum ve fosforun ince bağırsaklarından emilmesini ve kemiklerde depo edilmesini sağlayarak, iskeletin, dişlerin normal gelişmesine yardım eder. A vitamini, yetersizliğinde dişlerin gelişememesi, bedenin genel olarak gelişememesinden ileri geldiğine bağlanmıştır. Ayrıca protoin yetersizliğinde de dişlerin normal olarak gelişemediği ve çürüme eğiliminde olduğu saptanmıştır.

Amerika'da yapılan araştırmalarda bebeklerin beslenme biçimleri ile, süt dişi çürük sıklığı arasında ilişki olduğu ortaya çıkmıştır. Annenin çocuğu altı aydan fazla ya da az emzirmesi, ya da doğumdan sonra hazır mamalarla beslemesinin, stü dişleri çürük sıklığına etkisi olduğu görülmüştür. Araştırma sonuçlarına göre, hazır mamalarla ve altı aydan az bir süre anne sütü ile beslenerek büyüyen çocukların, süt dişlerindeki çürük oranı, altı aydan "çok anne sütü ile beslenen çocuklardan daha fazladır ve en iyi dişler anne sütü ile beslenen çocuklarda bulunmaktadır. Bunun nedenleri şöyle açıklanmaktadır: Anne sütünde laktoz vardır. Birçok çocuk mamasının içinde ise sakkaroz (çay şekeri) bulunmaktadır. Sakkaroz, laktoza göre mikroorganizmalar tarafından daha çabuk ve kolaylıkla parçalanmakta, böylece diş üzerinde artan asit, diş çürümesine neden olmaktadır.

Türkiye'de köylerde, annelerin % 31'inin çocuklarını iki yaş sonrasına dek emzirdiğine işaret edilmektedir. Şehirlerde ise bu oran % 6'dır. Ek mama olarak süt alan çocukların oranı, köylerde % 62 iken, şehirlerdeki gecekondularda % 42'dir. Şehir bölgelerinde şeker ve nişasta karışımı mamaların köylere göre daha çok kullanıldığı görülmektedir. Bu bölgelerde yapılan araştırmada, şehirdeki çocukların süt dişlerinde, köy bölgelerindekinden fazla çürük görülmesinin, çocuk besleme alışkıları ile ilgili olduğu sonucuna varılmıştır. Fazla ölçüde karbonhidrat alımının diş çürümesini kolaylaştırdığı, sütün ise çürüğü önleyici etkisi olduğu kabul edilen bir durumdur.

Diş geliştikten sonra çürümeyi etkileyen faktörler:
Genellikle, diş çürümesi, dişin minesi ve dentininde oluşan bir yıkımdır. Bu yıkım bakterilerin karbonhidratları fermente etmesi sonucu, açığa çıkan organik asitler tarafından oluşturulur. Karbonhidrat (özellikle sakkaroz-şeker) alınmasından birkaç saniye sonra, diş çevresindeki ortamın pH'si 7'den 5,5'a düşer. Bu pH minenin bozulması için yeterlidir. Eğer yiyecekle yeteri kadar protein alınırsa, aminler ve üre de alınmış olacağından, bunlar oluşan asidi tampon ederek» yıkımı önlemektedirler. Ayrıca yiyecekte yeterli yağ varsa, bunlar da dişin üzerini bir örtü gibi sararak, sakkarozun dişe ulaşmasına engel olmaktadırlar. Yapılan çeşitli araştırmalar, diş çürüğü sıklığının yüksek olduğu ülkelerin yiyeceklerinde, daha çok şeker ve beyaz ekmek bulunduğunu göstermiştir. Bu bulgular diş çürümesine, protein, A, D vitamini, kalsiyum ve fosfor yetersizliğinden çok, fazla ve sık aralıklarla şeker tüketiminin neden olduğunu göstermektedir.

Çürümeyi başlatan faktörler:
1. Yiyeceğin diş üzerinde kalması,
2. Besin maddesinin karbonhidrat, özellikle sakkaroz olması,
3. Ağızda, diş üzerinde bakteri bulunması, dişlerin çürümesinin ilk üç nedenidir.