Böbrek Üstü Bezleri

Kategorisi

addison

BUNLAR böbreklerin üzerine sanki bir şapka gibi geçmiş iç salgı bezleridir.Yapılış ve görev bakımından birbirinden tamamıyla ayrı iki kısımdan yapılmıştır. Merkezdekinin ismi medulla dıştakinin ise kortekstir, «Medulla», adrenalin ismi verdiğimiz bir salgı ifraz eder ve organizmada çok önemli görevleri vardır. Adrenalin yalnız sempatik liflerle sinirlenen dokular üzerine etkilidir. Fakat sempatik liflerin sonlarına tesir etmez, bundan ötürü adı geçen sinirlerin kesilmesi veya dejenerasyonu adrenalin tesiri kaldırmaz, hücrelere doğruca tesir eder.

Adrenalin, deri, mukoza ve organların (Barsak damarları hariç) büyük ve küçük kan damarlarını daraltır, buna karşılık kasların ve kalbin koroner adı verilen büyük damarlarını genişletir. Daralma genişlemeye galebe çaldığı için kan basıncı yükselir.Mide, bağırsak, bronş ve idrar kesesi cidarı kaslarının hareketlerini azaltır. Safra kesesi, idrar yolu, idrar kesesi, midenin bağırsağa açılan yolunun kapısındaki sifinkterleri tembih eder. Hamile kadınlarda rahim kasını tembih eder, buna karşılık gebe olmayanlarda azatır. Göz bebeğini genişletici etkisi vardır.

İskelet kaslarının yorulmasını geciktirir. Solunum sisteminde solunum temposunu ve derinliğini arttırır. İfraz fazlalığında ise hipoglisemi ihtilaçlarını durdurur.. Ter, salya ve gözyaşı ifrazını arttırır. «Korteks» ise insan organizmasında çok önemli işler görür ve meri ulanın aksine hayat için lüzumludur.Korteks hormonun eksikliğinde, iştahsızlık, kusma, . hal gibi mide barsak bozukluklarından başka, kaslarda erken yorulma gibi zafiyet bariz bir belirtidir.Zayıflama, ısının düşmesi, görülür. Soğuğa, kan kaybına kas çalışmasını gerektiren işlere karşı mukavemet azalır. Ateşli hastalıklara yakalanma kolaylaşır, sonra uçlarda kan dolaşımı yetersizliği belirir ve ölüme sebep olur.Korteksin iç salgısı olan kortinin eksikliğinde eloktrolit ve su metabolizması bozulur. Kanda üre öner: miktarda artar. Yetersizliğin ağır derecesinde, kan koyulaşır, damarlarda dolaşan kan miktarı azalır ve tansiyon düşer

Organizmanın glikojen yapma kabiliyeti azalır, bariz bir hipoglisemi vardır. Kanda şeker artmaz, kaslarda glikojen miktarı çok azaldığı için çabuk yorulmalar görülür.Kortin eksikliğinde Addison hastalığı denilen ve tipik pigmentasyonlarla kendini gösteren önemli bir hastalık ortaya çıkar.Addison hastalığı korteksin tüberkülozundan olur, fakat frengi, kanama ve ateşli hastalıklar da sebep olabilirler.Hastada kaslarda zafiyet, tansiyon düşüklüğü, mide bağırsak bozuklukları, iştahsızlık, kusma, ishal gibi, böbrek üstü bezi çıkarılmış hayvanlarda görülen belirtilerden başka, derinin ve mukozaların tunç veya esmer bir renk alması en önemli belirtisidir. Bu lekeler bazen o kadar fazla olur ki hasta zenci zannedilir. Lekeler ışık gören yerlerde daha fazladır. Avuç içi ve taban soluk kalır. Ağız içindeki pigmentasyon Addison için karakteristiktir. Dudaklar, damak, yanakların iç tarafı ve dilde esmer ve siyah lekeler görülür. Bu pigment bozukluğunun mekanizması şimdilik bilinmiyor.

Addison hastalığı bir kaç sene sonra ölümle sonuçlanır. Korteks hormonu ve tuzu fazla, potasyumu az besinle beslenmede bazı vakalarda büyük iyileşmeler görülür. Kan basıncı düzelir, kuvvet yerine gelir, lekeler solar.Böbrek üstü bezinin dış kısmının urlarında ise, çocuklarda ve erişkinlerde, üreme organlarında ve cinsel karakterlerinde önemli değişiklikler meydana gelir. Eğer ur erginlik yaşına ulaşmadan meydana gelmişse, çocuk erişkin bir cinsî gelişme gösterir, erkeklerde dış üreme organları büyük, göğüste yüzde ve kasıklarda kıllar olur. Kız çocuklarında göğüsler büyür, kasıklarda kıllar meydana çıkar, rahim gelişir, âdet görmeğe başlar.Ur erişkin bir kadında olursa erkekleşme görülür. Ses kalınlaşır, âdetler kesilir, göğüsler küçülür, yüzde göğüste ve etrafta kıllar büyür, kendi cinsine zaaf belirtileri ortaya çıkar.

Eğer ur erişkin erkeklerde olursa büyük bir değişiklik görülmez. Bir kısmında. dış üreme organları büyür, cinsel arzuda artma görülür. Bazılarında kadınlaşma yani memelerin büyümesi ve kadındaki gibi yağlanma görünürse de bunu hipofiz tümöründen ayırmak güçtür.